Bayılma: Olası Nedenleri ve Ne Zaman Doktora Gidilmeli
Bayılma şikayeti tek başına bir hastalık değil, altta yatan bir durumun işaretidir. Olası nedenleri ve başvurmanız gereken branşları aşağıda bulabilirsiniz.
Diğer ifadeler: senkop, kendinden geçme, bilinç kaybı kısa süreli
Acil olabilecek bir belirti
Bu şikayet aniden ve şiddetli başladıysa vakit kaybetmeden 112'yi arayın.
Bayılma şikayetiniz mi var?
Testi bu şikayetle başlatın; birkaç soruyla olası nedenleri daraltalım.
Bayılma hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
- 1. Vazovagal Senkop (Basit Bayılma)Birkaç gün içindeUzun zaman ayakta kalma, sıcak ortam, kan görme, ağrı veya korku gibi tetikleyicilerle kalp hızı ve tansiyonun refleks olarak düşmesi sonucu gelişen kısa süreli bayılmadır.
- 2. Durumsal Bayılma (İşeme, Öksürük veya Dışkılama Sonrası Bayılma)Birkaç gün içindeİdrar yaparken, dışkılarken, şiddetli öksürük, yutkunma veya gülme gibi belirli durumlarda refleks olarak tansiyon ve nabzın düşmesiyle gelişen bayılmadır.
- 3. Epilepsi (Sara Hastalığı)24 saat içindeBeyin hücrelerinin anormal ve aşırı elektriksel boşalımı sonucu tekrarlayan, kendiliğinden gelen nöbetlerle seyreden kronik bir beyin hastalığıdır.
- 4. Karotis Sinüs Hipersensitivitesi (Boyun Hassasiyetine Bağlı Bayılma)Birkaç gün içindeBoyundaki şah damarı bölgesine yapılan basının (dar yaka, tıraş, başı çevirme) kalp hızını ve tansiyonu aşırı düşürerek bayılmaya yol açmasıdır.
- 5. Sıcak ÇarpmasıHemenVücut ısısının 40°C'nin üzerine çıkıp ısı düzenleme sisteminin çöktüğü, bilinç bozukluğuyla seyreden ve hayati tehlike taşıyan acil bir durumdur.
- 6. Ortostatik Hipotansiyon (Ayağa Kalkınca Tansiyon Düşmesi)Birkaç gün içindeOturur veya yatar pozisyondan ayağa kalkınca tansiyonun belirgin düşmesi sonucu baş dönmesi, göz kararması ve zaman zaman bayılma yaşanmasıdır.
- 7. Kalp Bloğu (AV Blok)24 saat içindeKalbin kulakçıklarından karıncıklarına giden elektriksel uyarının gecikmesi veya hiç geçmemesidir; ileri derecede ciddi nabız yavaşlığı ve bayılmaya sebep olur.
- 8. Karbonmonoksit Zehirlenmesi (Soba Zehirlenmesi)HemenSoba, şofben, kombi, mangal gibi yakıtların kapalı ortamda tam yanmaması sonucu oluşan renksiz, kokusuz karbonmonoksit gazının solunmasıyla gelişen zehirlenmedir.
- 9. Hasta Sinüs Sendromu24 saat içindeKalbin doğal pil merkezinin yaşla bozulması sonucu nabzın aşırı yavaşlaması, duraklaması veya hızlı-yavaş ataklar arasında gidip gelmesidir.
- 10. Ventriküler Taşikardi (Karıncık Kaynaklı Hızlı Ritim)HemenKalbin alt odacıklarından (karıncıklar) kaynaklanan çok hızlı ritimdir; bayılmaya ve ani kalp durmasına yol açabilecek ciddi bir ritim bozukluğudur.
- 11. Mide Kanaması (Üst Sindirim Sistemi Kanaması)HemenYemek borusu, mide veya onikiparmak bağırsağından kanamadır; kan kusma veya siyah katran gibi dışkı ile kendini gösterir ve acil durumdur.
- 12. Uzun QT Sendromu24 saat içindeKalbin elektriksel olarak toparlanma süresinin uzamasıdır; ani bayılma, nöbet benzeri ataklar ve ani ölüme yol açabilecek ritim bozukluklarına zemin hazırlar.
- 13. Epidural HematomHemenKafaya alınan sert darbe sonrası kafatası ile beyin zarı arasında atardamar kaynaklı hızla kan birikmesidir; acil ameliyat gerektirir.
- 14. Aort Kapak Darlığı24 saat içindeKalpten aorta açılan kapağın kireçlenerek daralmasıdır; eforla göğüs ağrısı, nefes darlığı ve bayılma yapabilir.
- 15. Dış Gebelik (Ektopik Gebelik)HemenDöllenmiş yumurtanın rahim dışında, genellikle tüpte yerleşmesidir; tüp yırtılırsa hayatı tehdit eden iç kanamaya neden olur.
- 16. Adrenal Kriz (Böbrek Üstü Bezi Krizi)HemenVücutta kortizolün aniden ve ciddi şekilde yetersiz kalmasıyla tansiyon düşmesi, kusma ve şokla seyreden, hayatı tehdit eden acil durumdur.
- 17. Hipertrofik Kardiyomiyopati (Kalp Kası Kalınlaşması)24 saat içindeKalp kasının, çoğu zaman kalıtsal nedenlerle, normalden çok kalınlaşmasıdır; gençlerde ve sporcularda ani ölümün önemli nedenlerindendir.
- 18. POTS (Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu)RutinAyağa kalkınca tansiyon düşmeden kalp hızının bariz şekilde (dakikada 30 atımdan fazla) artması ve buna eşlik eden baş dönmesi, çarpıntı ve yorgunluktur.
- 19. Lewy Cisimcikli DemansBirkaç gün içindeDalgalanan dikkat ve bilinç düzeyi, canlı görsel hayaller, Parkinson benzeri fiziksel aktivite bozukluğu ve uykuda rüyayı yaşama ile seyreden bir bunama türüdür.
- 20. Akciğer Pıhtısı (Pulmoner Emboli)HemenÇoğu zaman bacak toplardamarlarında oluşan bir pıhtının kopup akciğer damarlarını tıkamasıdır; ani nefes darlığı ve göğüs ağrısı yapan hayati bir acil durumdur.
- 21. Brugada Sendromu24 saat içindeYapısal olarak normal görünen kalpte, kalıtsal bir iyon kanalı bozukluğu sebebiyle ölümcül ritim bozuklukları ve ani ölüm riskinin arttığı bir hastalıktır.
- 22. İnsülinoma (İnsülin Salgılayan Pankreas Tümörü)24 saat içindePankreasta gelişen ve kontrolsüz insülin salgılayarak özellikle açlıkta tekrarlayan şeker düşmelerine yol açan, çoğu zaman iyi huylu küçük bir tümördür.
- 23. Akciğer Tansiyonu (Pulmoner Hipertansiyon)24 saat içindeAkciğer atardamarlarındaki basıncın yükselmesidir; sağ kalbi zorlayarak eforla nefes darlığı, yorgunluk ve bayılmaya sebep olur.
- 24. Aritmojenik Kardiyomiyopati (ARVC)24 saat içindeKalp kasının, en çok da sağ karıncığın, ilerleyen dönemde yağ ve bağ dokusuyla yer değiştirdiği kalıtsal bir hastalıktır; gençlerde ve sporcularda ritim bozukluğu ve ani ölüme neden olabilir.
- 25. Subaraknoid Kanama (Anevrizma Patlaması)HemenBeyin zarları arasındaki boşluğa, çoğu zaman bir damar baloncuğunun (anevrizma) patlamasıyla kan sızmasıdır; hayatın en şiddetli, saniyeler içinde başlayan baş ağrısıyla ortaya çıkar.
- 26. WPW Sendromu (Wolff-Parkinson-White)Birkaç gün içindeKalpte doğuştan bulunan ek bir elektrik yolunun neden olduğu, ani başlayan hızlı çarpıntı ataklarıyla seyreden bir durumdur.
- 27. Fallot Tetralojisi (Mavi Bebek Hastalığı)24 saat içindeDört kalp anomalisinin birlikte bulunduğu, kirli kanın vücuda karışması nedeniyle bebeklerde morarmaya yol açan doğumsal kalp hastalığıdır.
- 28. Aort Diseksiyonu (Ana Atardamar Yırtılması)HemenVücudun ana atardamarı olan aortun iç tabakasının yırtılıp kanın damar duvarı katmanları arasına girmesidir; ani, yırtılır tarzda göğüs-sırt ağrısı yapan hayati bir acildir.
Sık sorulan sorular
Bayılma neden olur?
Bayılma; Vazovagal Senkop (Basit Bayılma), Durumsal Bayılma (İşeme, Öksürük veya Dışkılama Sonrası Bayılma), Epilepsi (Sara Hastalığı), Karotis Sinüs Hipersensitivitesi (Boyun Hassasiyetine Bağlı Bayılma), Sıcak Çarpması, Ortostatik Hipotansiyon (Ayağa Kalkınca Tansiyon Düşmesi) gibi durumlarla ilişkili olabilir. Kesin neden ancak muayene ile anlaşılır.
Bayılma için hangi doktora gidilir?
İlk değerlendirme için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Şikayetin özelliğine göre Kardiyoloji, Acil Servis, Nöroloji, Endokrinoloji ve Metabolizma bölümleri ilgilenir.
Bayılma ne zaman acildir?
Sıcak Çarpması, Karbonmonoksit Zehirlenmesi (Soba Zehirlenmesi), Ventriküler Taşikardi (Karıncık Kaynaklı Hızlı Ritim), Mide Kanaması (Üst Sindirim Sistemi Kanaması), Epidural Hematom, Dış Gebelik (Ektopik Gebelik) gibi acil durumlar akla geliyorsa, özellikle şikayet aniden ve şiddetli başladıysa 112'yi arayın.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112'yi arayın.