Kusma: Olası Nedenleri ve Ne Zaman Doktora Gidilmeli

Kusma şikayeti tek başına bir hastalık değil, altta yatan bir durumun işaretidir. Olası nedenleri ve başvurmanız gereken branşları aşağıda bulabilirsiniz.

Diğer ifadeler: istifra, çıkarma

Kusma şikayetiniz mi var?

Testi bu şikayetle başlatın; birkaç soruyla olası nedenleri daraltalım.

Teste başla

Kusma hangi hastalıkların belirtisi olabilir?

1. Bebeklerde Reflü (Süt Çıkarma)RutinBebeklerde mide içeriğinin yemek borusuna ve ağza geri gelmesidir. Çoğu bebekte normaldir ve büyüdükçe kendiliğinden düzelir.
2. Norovirüs Enfeksiyonu (Mide Gribi)RutinNorovirüsün yol açtığı, ani başlayan şiddetli kusma ve sulu ishalle seyreden, 1-3 günde geçen çok bulaşıcı bir mide-bağırsak enfeksiyonudur.
3. Gıda Zehirlenmesi (Besin Zehirlenmesi)Birkaç gün içindeBakteri toksinleri veya mikroplarla kirlenmiş yiyeceklerin tüketilmesinden kısa süre sonra başlayan bulantı, kusma, karın krampı ve ishalle seyreden bir tablodur.
4. Rotavirüs İshaliBirkaç gün içindeRotavirüsün en çok da bebek ve küçük çocuklarda yol açtığı, kusma ile başlayan, ateş ve günlerce süren bol sulu ishalle seyreden ve sıvı kaybı riski taşıyan bir bağırsak enfeksiyonudur.
5. Hiperemezis Gravidarum (Şiddetli Gebelik Kusması)24 saat içindeGebelikte normal bulantı-kusmanın ötesinde, susuzluk, kilo kaybı ve tuz dengesizliğine yol açan şiddetli ve sürekli kusmadır.
6. Bulimiya NervozaBirkaç gün içindeKontrolsüz aşırı yeme atakları ve ardından kilo almamak için kusma, müshil kullanma, aç kalma veya aşırı egzersiz gibi telafi edici davranışların tekrarladığı bir yeme bozukluğudur.
7. Bağırsak Tıkanıklığı (İleus)HemenBağırsak içeriğinin ilerleyememesidir; kramp tarzı karın ağrısı, karında şişlik, kusma ve gaz-dışkı çıkaramama ile acil müdahale gerektirir.
8. Akut Pankreatit (Pankreas İltihabı)HemenPankreasın ani iltihaplanmasıdır; sırta kuşak gibi yayılan çok şiddetli üst karın ağrısı ve kusma ile hastane tedavisi gerektirir.
9. Vestibüler Nörit (Denge Siniri İltihabı)24 saat içindeDenge sinirinin çoğunlukla viral iltihabıdır; işitme kaybı olmadan ani başlayan, günlerce süren şiddetli baş dönmesine neden olur.
10. ApandisitHemenKalın bağırsağın başlangıcındaki solucan şeklindeki çıkıntının (apandis) iltihaplanmasıdır; göbek çevresinden başlayıp sağ alt karına yerleşen ağrıyla acil ameliyat gerektirir.
11. Böbrek Taşı24 saat içindeİdrardaki minerallerin böbrekte kristalleşerek taş oluşturmasıdır; taş bedensel aktivite ettiğinde şiddetli böğür ağrısı (renal kolik) yapar.
12. Pilor Stenozu (Mide Çıkış Darlığı)24 saat içindeMideden bağırsağa geçiş yerindeki kasın kalınlaşarak çıkışı daraltmasıdır. Sıklıkla 2-8 haftalık bebeklerde fışkırır tarzda kusmaya yol açar ve ameliyatla kesin tedavi edilir.
13. Siklik Kusma SendromuBirkaç gün içindeArada tamamen iyi olunan dönemlerle ayrılan, saatler-günler süren şiddetli bulantı ve kusma ataklarıdır.
14. Mallory-Weiss Yırtığı (Kusmaya Bağlı Yemek Borusu Yırtığı)24 saat içindeŞiddetli ve tekrarlayan kusma veya öğürme sonrası yemek borusu ile mide birleşim yerinde oluşan yüzeysel yırtıktır; kan kusmaya sebep olur.
15. Üreter Taşı (İdrar Kanalı Taşı)24 saat içindeBöbrekten düşen taşın böbrek ile mesaneyi bağlayan kanala (üreter) takılmasıdır; şiddetli sancı ve idrar akışında tıkanıklık yapar.
16. MigrenBirkaç gün içindeÇoğu zaman başın bir yarısında, zonklayıcı, bulantı ve ışık-ses hassasiyetinin eşlik ettiği, ataklar halinde gelen birincil baş ağrısı hastalığıdır.
17. Safra Kesesi TaşıBirkaç gün içindeSafra kesesinde kolesterol veya pigmentten oluşan taşlardır; bilhassa yağlı yemeklerden sonra sağ üst karında kramp tarzı ağrı (safra koliği) yapabilir.
18. Akut Kolesistit (Safra Kesesi İltihabı)24 saat içindeSafra kesesinin sıklıkla taş yüzünden tıkanıp iltihaplanmasıdır; sağ üst karında saatlerce süren ağrı, ateş ve kusma yapar.
19. İnvajinasyon (Bağırsakların İç İçe Geçmesi)HemenBağırsağın bir bölümünün teleskop gibi kendi içine girmesidir. Küçük çocuklarda ani, nöbetler halinde şiddetli karın ağrısına yol açan acil bir durumdur.
20. Dehidratasyon (Vücudun Susuz Kalması)24 saat içindeVücudun kaybettiği sıvının alınan sıvıdan fazla olmasıyla oluşan; susama, ağız kuruluğu, az idrar ve halsizliğe yol açan durumdur.
21. İnek Sütü Protein AlerjisiBirkaç gün içindeBebeğin bağışıklık sisteminin inek sütündeki proteinlere aşırı tepki vermesidir. Kusma, kanlı-mukuslu dışkı, egzama ve kilo alamama gibi belirtilere yol açabilir; çoğu çocukta okul çağından önce geçer.
22. İnek Sütü AlerjisiBirkaç gün içindeBebek ve küçük çocuklarda inek sütündeki proteinlere karşı gelişen, cilt, sindirim ve solunum belirtileriyle seyreden en sık besin alerjisidir.
23. Diyabetik Ketoasidoz (Şeker Koması)Hemenİnsülin eksikliği sebebiyle kanda keton birikip kanın asitleştiği, hayati tehlike taşıyan acil bir diyabet komplikasyonudur.
24. Salmonella Enfeksiyonu (Salmonelloz)Birkaç gün içindeSalmonella bakterisiyle kirlenmiş yumurta, tavuk veya et ürünlerinin tüketilmesiyle gelişen, ateş, karın krampı ve ishalle seyreden bir bağırsak enfeksiyonudur.
25. Labirentit (İç Kulak İltihabı)24 saat içindeİç kulaktaki denge ve işitme organlarının iltihabıdır; ani başlayan şiddetli baş dönmesi ile birlikte işitme kaybına neden olur.
26. Gastroparezi (Mide Felci)Birkaç gün içindeMidede tıkanıklık olmadan midenin içeriğini bağırsağa çok yavaş boşaltmasıdır; bulantı, kusma ve çabuk doyma yapar.
27. Yumurtalık Torsiyonu (Over Torsiyonu)HemenYumurtalığın kendi damar sapı etrafında dönerek kan akımının kesilmesidir; yumurtalığın kaybını önlemek için acil ameliyat gerektirir.
28. Gastrit (Mide İltihabı)RutinMide iç yüzeyini döşeyen zarın iltihaplanmasıdır; mide ağrısı, yanma, bulantı ve hazımsızlıkla kendini gösterir.
29. Karbonmonoksit Zehirlenmesi (Soba Zehirlenmesi)HemenSoba, şofben, kombi, mangal gibi yakıtların kapalı ortamda tam yanmaması sonucu oluşan renksiz, kokusuz karbonmonoksit gazının solunmasıyla gelişen zehirlenmedir.
30. Yumurta AlerjisiBirkaç gün içindeYumurta akı ve sarısındaki proteinlere karşı gelişen, çocukluk çağında sık görülen besin alerjisidir.
31. Safra Reflüsü (Alkalen Reflü Gastrit)RutinSafranın onikiparmak bağırsağından mideye ve yemek borusuna geri kaçmasıdır; mide yanması, ağızda acı tat ve sarı-yeşil safra kusmasına neden olur.
32. Hepatit A (Sarılık)24 saat içindeKirli su ve yiyeceklerle bulaşan bir virüsün yol açtığı akut karaciğer iltihabıdır; sıklıkla kendiliğinden iyileşir ve kalıcı hastalık yapmaz.
33. Piyelonefrit (Böbrek İltihabı)24 saat içindeBakterilerin mesaneden böbreğe yükselerek böbrek dokusunu enfekte etmesidir; yüksek ateş, titreme ve böğür ağrısı ile seyreder.
34. Çocuklarda Zatürre24 saat içindeÇocuklarda akciğer dokusunun virüs veya bakterilerle iltihaplanmasıdır; 5 yaş altında en önemli ölüm nedenlerinden biridir.
35. Menenjit (Bakteriyel Beyin Zarı İltihabı)HemenBeyni ve omuriliği saran zarların bakterilerle iltihaplanmasıdır; yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, ense sertliği ve bilinç bulanıklığıyla saatler içinde hayati tehlike oluşturabilir.
36. Mide ÜlseriBirkaç gün içindeMide iç yüzeyinde asit etkisiyle oluşan derin yaradır; özellikle yemekle artan mide ağrısı, bulantı ve kanama yapabilir.
37. Peritonit (Karın Zarı İltihabı) ve Bağırsak DelinmesiHemenKarın boşluğunu döşeyen zarın iltihaplanmasıdır; genellikle mide veya bağırsak delinmesine bağlıdır ve karnın tahta gibi sertleştiği hayati bir acil durumdur.
38. Boğulmuş (Sıkışmış) FıtıkHemenFıtık kesesine giren bağırsak veya dokunun sıkışıp geri girememesi ve kanlanmasının bozulmasıdır; acil ameliyat gerektirir.
39. Sıcak ÇarpmasıHemenVücut ısısının 40°C'nin üzerine çıkıp ısı düzenleme sisteminin çöktüğü, bilinç bozukluğuyla seyreden ve hayati tehlike taşıyan acil bir durumdur.
40. Akut Böbrek Yetmezliği (Akut Böbrek Hasarı)HemenBöbrek fonksiyonlarının saatler veya günler içinde ani olarak bozulmasıyla atık maddelerin ve sıvının vücutta birikmesidir.

Sık sorulan sorular

Kusma neden olur?

Kusma; Bebeklerde Reflü (Süt Çıkarma), Norovirüs Enfeksiyonu (Mide Gribi), Gıda Zehirlenmesi (Besin Zehirlenmesi), Rotavirüs İshali, Hiperemezis Gravidarum (Şiddetli Gebelik Kusması), Bulimiya Nervoza gibi durumlarla ilişkili olabilir. Kesin neden ancak muayene ile anlaşılır.

Kusma için hangi doktora gidilir?

İlk değerlendirme için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Şikayetin özelliğine göre Acil Servis, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Gastroenteroloji, Genel Cerrahi bölümleri ilgilenir.

Kusma ne zaman acildir?

Bağırsak Tıkanıklığı (İleus), Akut Pankreatit (Pankreas İltihabı), Apandisit, İnvajinasyon (Bağırsakların İç İçe Geçmesi), Diyabetik Ketoasidoz (Şeker Koması), Yumurtalık Torsiyonu (Over Torsiyonu) gibi acil durumlar akla geliyorsa, özellikle şikayet aniden ve şiddetli başladıysa 112'yi arayın.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112'yi arayın.