Yutma güçlüğü: Olası Nedenleri ve Ne Zaman Doktora Gidilmeli
Yutma güçlüğü şikayeti tek başına bir hastalık değil, altta yatan bir durumun işaretidir. Olası nedenleri ve başvurmanız gereken branşları aşağıda bulabilirsiniz.
Diğer ifadeler: disfaji, lokma takılması, yutkunamama
Yutma güçlüğü şikayetiniz mi var?
Testi bu şikayetle başlatın; birkaç soruyla olası nedenleri daraltalım.
Yutma güçlüğü hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
- 1. Bademcik İltihabı (Akut Tonsillit)Birkaç gün içindeBoğazın iki yanındaki bademciklerin virüs veya bakteri (en önemlisi beta mikrobu) ile iltihaplanmasıdır; şiddetli boğaz ağrısı ve ateşle seyreder.
- 2. Yemek Borusu Kanseri (Özofagus Kanseri)24 saat içindeYemek borusunun iç yüzeyinden gelişen kanserdir. En tipik belirtisi önce katı, sonra sıvı gıdalarda giderek artan yutma güçlüğüdür.
- 3. HerpanjinaRutinKoksaki virüslerinin yol açtığı, ani yüksek ateş ve boğazın arka kısmında küçük kabarcık ve yaralarla seyreden bir çocukluk çağı enfeksiyonudur.
- 4. El-Ayak-Ağız HastalığıRutinEnterovirüslerin (tipik olarak koksaki virüsü) yol açtığı, ağızda ağrılı yaralar, el ayası ve ayak tabanında kabarcıklarla seyreden, çocuklarda sık görülen bir viral enfeksiyondur.
- 5. Farenjit (Yutak İltihabı)RutinAğzın arkasındaki yutak bölgesinin genellikle viral bir enfeksiyona bağlı iltihaplanmasıdır; boğaz ağrısı, yanma ve gıcıkla seyreder.
- 6. Bademcik Apsesi (Peritonsiller Apse)24 saat içindeBademcik iltihabının bademciğin çevresine yayılarak iltihap kesesi oluşturmasıdır; ağzı açamama ve tek taraflı şiddetli boğaz ağrısıyla seyreder.
- 7. AkalazyaBirkaç gün içindeYemek borusunun alt ucundaki kasın gevşeyememesi ve borunun hareket yeteneğini kaybetmesidir; hem katı hem sıvıları yutmada güçlük yapar.
- 8. Aspirasyon Pnömonisi24 saat içindeAğız içeriği, yiyecek, sıvı veya mide içeriğinin solunum yoluna kaçmasıyla gelişen zatürredir.
- 9. Eozinofilik ÖzofajitBirkaç gün içindeYemek borusunda alerjik kökenli iltihaplanmadır; en çok da genç erkeklerde lokmaların takılmasına yol açar.
- 10. Özofajit (Yemek Borusu İltihabı)Birkaç gün içindeYemek borusunun iç yüzeyinin iltihaplanmasıdır; yutarken ağrı, yanma ve yutma güçlüğü yapar.
- 11. Ağız Kuruluğu (Kserostomi)RutinTükürük salgısının azalması sonucu ağızda sürekli kuruluk hissidir; çiğneme, yutma, konuşma güçlüğü ve diş çürüğü riskini yükseltir.
- 12. Yirmilik Diş Eti İltihabı (Perikoronit)Birkaç gün içindeKısmen sürmüş yirmilik dişin üzerini örten diş eti kapağının altında yiyecek ve bakteri birikmesiyle oluşan iltihaptır.
- 13. Çocuklarda Yabancı Cisim Yutma veya KaçırmaHemenKüçük çocukların bozuk para, pil, mıknatıs, oyuncak parçası veya fındık-fıstık gibi nesneleri yutması ya da soluk borusuna kaçırmasıdır. En çok da düğme pil ve soluk borusuna kaçan cisimler acil müdahale gerektirir.
- 14. Kronik Bademcik İltihabıRutinBademciklerin uzun soluklu veya sık tekrarlayan iltihaplanmasıdır; sık boğaz enfeksiyonları, ağız kokusu ve boğazda sürekli rahatsızlık yapar.
- 15. Guatr (Tiroid Büyümesi)RutinTiroid bezinin normalden büyük olması durumudur; bez tek düze büyüyebilir veya pek çok nodül içerebilir.
- 16. EpiglotitHemenYutkunurken nefes borusunu kapatan gırtlak kapağının (epiglotun) hızla şişerek hava yolunu tıkayabildiği hayatı tehdit eden bir enfeksiyondur.
- 17. Yutak Arkası Apsesi (Retrofarengeal Apse)HemenYutağın arkasındaki derin boyun boşluğunda iltihap toplanmasıdır; ateş, boyun sertliği ve yutma güçlüğüyle seyreden acil bir durumdur.
- 18. Zenker Divertikülü (Yemek Borusu Cebi)Birkaç gün içindeBoğaz ile yemek borusunun birleştiği yerde oluşan bir cep sonucu yiyeceklerin birikmesi, yutma güçlüğü ve sindirilmemiş besinlerin geri gelmesidir.
- 19. Gırtlak Kanseri (Larinks Kanseri)24 saat içindeSes tellerinin bulunduğu gırtlaktan gelişen ve büyük çoğunluğu sigarayla ilişkili kanserdir. Üç haftadan uzun süren ses kısıklığı en önemli erken uyarı işaretidir.
- 20. İnme (Felç, Beyin Damar Tıkanıklığı)HemenBeyni besleyen bir damarın pıhtı ile tıkanması sonucu beyin dokusunun kansız kalarak hasar görmesidir; dakikalar önem taşır, acil tedavi gerektirir.
- 21. KabakulakBirkaç gün içindeKabakulak virüsünün yol açtığı, kulak önü ve çene açısındaki tükürük bezlerinin ağrılı şişmesiyle seyreden bulaşıcı bir hastalıktır.
- 22. BotulizmaHemenClostridium botulinum toksininin yol açtığı, çift görme, göz kapağı düşmesi, yutma ve konuşma güçlüğüyle başlayıp yukarıdan aşağı ilerleyen felç ile seyreden hayatı tehdit eden bir zehirlenmedir.
- 23. Ses Teli FelciBirkaç gün içindeSes tellerini fiziksel aktivite ettiren sinirin hasar görmesi sonucu bir veya iki ses telinin bedensel aktivite edememesidir; nefesli ses kısıklığı ve sıvılarda boğulma yapar.
- 24. Ağız Mantarı (Pamukçuk / Oral Kandidiyazis)RutinAğızda normalde az miktarda bulunan Candida mantarının aşırı çoğalmasıyla dil, yanak içi ve damakta silinebilen beyaz plaklar oluşmasıdır.
- 25. Mide Fıtığı (Hiatal Herni)RutinMidenin üst kısmının diyaframdaki açıklıktan göğüs boşluğuna kaymasıdır; genellikle reflü şikayetlerine yol açar.
- 26. Sessiz Reflü (Laringofaringeal Reflü)RutinMide içeriğinin gırtlak ve boğaza kadar ulaşmasıdır; genellikle mide yanması olmadan ses kısıklığı, boğazda yumru hissi ve kronik öksürük yapar.
- 27. Ağız Kanseri24 saat içindeDudak, dil, yanak içi, ağız tabanı veya damakta gelişen kanserdir. Ağızda 3 haftadan uzun süren ve iyileşmeyen yara en önemli uyarı işaretidir.
- 28. Tiroid NodülüRutinTiroid bezi içinde gelişen, büyük çoğunluğu iyi huylu olan katı veya sıvı dolu yumrulardır.
- 29. Aft (Ağız Yarası)RutinAğız içinde, yanak, dudak içi veya dil üzerinde çıkan, ortası beyaz-sarı, kenarı kırmızı, ağrılı ve tekrarlayan küçük yaralardır.
- 30. Spinal Müsküler Atrofi (SMA)24 saat içindeOmurilikteki bedensel aktivite sinir hücrelerinin kaybıyla ilerleyici kas güçsüzlüğü ve erimesine yol açan kalıtsal bir hastalıktır. Yeni tedaviler sayesinde erken teşhis hayati büyük önem taşır.
- 31. Pemfigus Vulgaris24 saat içindeBağışıklık sisteminin cilt hücreleri arasındaki bağlantılara saldırmasıyla ağızda ağrılı yaralar ve ciltte kolay patlayan gevşek kabarcıklar oluşan ciddi bir otoimmün hastalıktır.
- 32. Subakut Tiroidit (Ağrılı Tiroid İltihabı)Birkaç gün içindeÇoğu zaman bir üst solunum yolu enfeksiyonunun ardından tiroid bezinin iltihaplanarak ağrılı hale geldiği, geçici bir hastalıktır.
- 33. DifteriHemenCorynebacterium diphtheriae bakterisinin yol açtığı, boğazda yapışık gri zar, boyunda belirgin şişlik ve solunum yolu tıkanmasıyla seyreden, aşıyla önlenebilen ağır bir hastalıktır.
- 34. Myastenia Gravis (Kas Yorgunluğu Hastalığı)24 saat içindeSinir ile kas arasındaki iletimin bağışıklık sistemi tarafından bozulmasıyla kasların kullandıkça yorulduğu, dinlenince düzeldiği bir hastalıktır.
- 35. Sjögren SendromuRutinBağışıklık sisteminin gözyaşı ve tükürük bezlerine saldırmasıyla bariz göz ve ağız kuruluğu yapan kronik otoimmün hastalıktır.
- 36. TetanozHemenToprak ve gübrede bulunan Clostridium tetani bakterisinin yaralardan girerek ürettiği toksinin yol açtığı, çene kilitlenmesi ve ağrılı kas kasılmalarıyla seyreden ölümcül olabilen bir hastalıktır.
- 37. Dil Altı Kisti (Ranula)RutinDil altındaki tükürük bezinden sızan salgının birikmesiyle ağız tabanında oluşan, mavimsi, yumuşak, ağrısız kisttir.
- 38. Skleroderma (Sistemik Skleroz)Birkaç gün içindeDeri ve iç organlarda aşırı kolajen birikimiyle sertleşme ve damar daralması yapan, nadir görülen kronik otoimmün hastalıktır.
- 39. Progresif Supranükleer Felç (PSP)Birkaç gün içindeParkinson'a benzeyen ne var ki erken evrede geriye doğru düşmeler ve gözlerin aşağı-yukarı hareketinde kısıtlılıkla seyreden, hızlı ilerleyen bir beyin hastalığıdır.
- 40. Tiroid KanseriBirkaç gün içindeTiroid bezinden kaynaklanan, çoğu yavaş büyüyen ve erken tanıyla tedavi başarısı çok yüksek olan kanser türüdür.
Sık sorulan sorular
Yutma güçlüğü neden olur?
Yutma güçlüğü; Bademcik İltihabı (Akut Tonsillit), Yemek Borusu Kanseri (Özofagus Kanseri), Herpanjina, El-Ayak-Ağız Hastalığı, Farenjit (Yutak İltihabı), Bademcik Apsesi (Peritonsiller Apse) gibi durumlarla ilişkili olabilir. Kesin neden ancak muayene ile anlaşılır.
Yutma güçlüğü için hangi doktora gidilir?
İlk değerlendirme için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Şikayetin özelliğine göre Kulak Burun Boğaz, Gastroenteroloji, Acil Servis, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları bölümleri ilgilenir.
Yutma güçlüğü ne zaman acildir?
Çocuklarda Yabancı Cisim Yutma veya Kaçırma, Epiglotit, Yutak Arkası Apsesi (Retrofarengeal Apse), İnme (Felç, Beyin Damar Tıkanıklığı), Botulizma, Difteri gibi acil durumlar akla geliyorsa, özellikle şikayet aniden ve şiddetli başladıysa 112'yi arayın.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112'yi arayın.