Denge kaybı / sendeleyerek yürüme: Olası Nedenleri ve Ne Zaman Doktora Gidilmeli
Denge kaybı / sendeleyerek yürüme bazen basit ve geçici nedenlere, bazen de erken teşhis gerektiren hastalıklara bağlı olabilir. Uyarı işaretlerini tanımak için listeyi inceleyin.
Diğer ifadeler: ataksi, yalpalama, düşme eğilimi
Denge kaybı / sendeleyerek yürüme şikayetiniz mi var?
Testi bu şikayetle başlatın; birkaç soruyla olası nedenleri daraltalım.
Denge kaybı / sendeleyerek yürüme hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
- 1. Vestibüler Nörit (Denge Siniri İltihabı)24 saat içindeDenge sinirinin çoğunlukla viral iltihabıdır; işitme kaybı olmadan ani başlayan, günlerce süren şiddetli baş dönmesine neden olur.
- 2. Kronik Baş Dönmesi (PPPD - Sürekli Postural Algısal Baş Dönmesi)RutinBir baş dönmesi atağı veya stresli olay sonrasında başlayan, 3 aydan uzun süren, ayakta ve hareketli ortamlarda artan sürekli sallanma-dengesizlik hissidir.
- 3. Labirentit (İç Kulak İltihabı)24 saat içindeİç kulaktaki denge ve işitme organlarının iltihabıdır; ani başlayan şiddetli baş dönmesi ile birlikte işitme kaybına neden olur.
- 4. Kristal Oynaması (BPPV)Rutinİç kulaktaki küçük kristallerin yerinden oynayarak denge kanallarına kaçmasıyla, baş hareketleriyle tetiklenen kısa süreli dönme ataklarıdır.
- 5. Vestibüler MigrenBirkaç gün içindeMigren hastalarında ataklar halinde gelen, dakikalar ile günler arasında sürebilen baş dönmesi ve dengesizlik nöbetleridir.
- 6. Periferik Nöropati (Polinöropati)Birkaç gün içindeEl ve ayaklara giden sinirlerin hasarıyla, sıklıkla ayak uçlarından başlayan uyuşma, yanma, karıncalanma ve ara sıra güçsüzlükle seyreden yaygın bir durumdur.
- 7. B12 Vitamini EksikliğiBirkaç gün içindeSinir sistemi ve kan yapımı için gerekli B12 vitamininin yetersiz olmasıyla halsizlik, uyuşma, unutkanlık ve kansızlığa yol açan yaygın bir durumdur.
- 8. İnme (Felç, Beyin Damar Tıkanıklığı)HemenBeyni besleyen bir damarın pıhtı ile tıkanması sonucu beyin dokusunun kansız kalarak hasar görmesidir; dakikalar önem taşır, acil tedavi gerektirir.
- 9. Parkinson HastalığıBirkaç gün içindeBeyinde dopamin üreten hücrelerin kaybıyla istirahatte titreme, hareketlerde yavaşlama, kas sertliği ve denge bozukluğu ile seyreden ilerleyici bir hastalıktır.
- 10. Diyabetik Nöropati (Şekere Bağlı Sinir Hasarı)Birkaç gün içindeUzun süre yüksek seyreden kan şekerinin sinirlere zarar vermesiyle bilhassa ayaklarda uyuşma, yanma ve his kaybına yol açan komplikasyondur.
- 11. B12 Vitamini Eksikliği AnemisiBirkaç gün içindeB12 vitamininin yetersiz alınması veya emilememesi sonucu büyük ve az sayıda kırmızı kan hücresi oluşmasıyla gelişen kansızlıktır; sinir sistemini de etkiler.
- 12. Ortostatik Hipotansiyon (Ayağa Kalkınca Tansiyon Düşmesi)Birkaç gün içindeOturur veya yatar pozisyondan ayağa kalkınca tansiyonun belirgin düşmesi sonucu baş dönmesi, göz kararması ve zaman zaman bayılma yaşanmasıdır.
- 13. Vertebrobaziler Yetmezlik (Arka Dolaşım Yetmezliği)24 saat içindeBeyin sapı ve beyinciği besleyen arka dolaşım damarlarında daralma sebebiyle baş dönmesi, çift görme, denge kaybı ve konuşma bozukluğu atakları görülmesidir.
- 14. Normal Basınçlı Hidrosefali (Yaşlılarda Beyinde Su Toplanması)Birkaç gün içindeYaşlılarda beyin boşluklarında sıvı birikmesiyle yürüme bozukluğu, idrar kaçırma ve unutkanlık üçlüsünün geliştiği, tedavi edilebilir bir bunama nedenidir.
- 15. Boyunda Omurilik Sıkışması (Servikal Miyelopati)24 saat içindeBoyun omurlarındaki kireçlenme, fıtık ve bağ kalınlaşması yüzünden omuriliğin sıkışmasıyla ellerde beceriksizlik ve yürümede dengesizlik gelişmesidir.
- 16. Sodyum Düşüklüğü (Hiponatremi)24 saat içindeKandaki sodyum düzeyinin 135 mmol/L'nin altına düşmesidir; en çok da yaşlılarda halsizlik, bulantı, dengesizlik ve konfüzyona neden olur.
- 17. Meniere HastalığıBirkaç gün içindeİç kulakta sıvı basıncı artışına bağlı, ataklarla gelen baş dönmesi, işitme kaybı, kulak çınlaması ve kulakta dolgunluk ile seyreden kronik bir hastalıktır.
- 18. Ataksi (Friedreich ve Spinoserebellar Ataksiler)Birkaç gün içindeBeyincik ve omurilik yollarının kalıtsal olarak bozulmasıyla ilerleyici denge kaybı, sarhoş gibi yürüme, konuşma ve el koordinasyonu bozukluğuyla seyreden hastalıklardır.
- 19. Progresif Supranükleer Felç (PSP)Birkaç gün içindeParkinson'a benzeyen ne var ki erken evrede geriye doğru düşmeler ve gözlerin aşağı-yukarı hareketinde kısıtlılıkla seyreden, hızlı ilerleyen bir beyin hastalığıdır.
- 20. MS (Multipl Skleroz)24 saat içindeBağışıklık sisteminin beyin ve omurilikteki sinir kılıflarına saldırmasıyla ataklar halinde görme kaybı, uyuşma, güçsüzlük ve denge bozukluğu gelişen kronik bir hastalıktır.
- 21. Yaşa Bağlı İşitme Kaybı (Presbiakuzi)RutinYaşlanmayla birlikte iç kulaktaki işitme hücrelerinin yıpranmasına bağlı, her iki kulakta yavaş ilerleyen işitme kaybıdır.
- 22. Geçici İskemik Atak (TİA, Mini İnme)HemenBeyin damarının kısa süreli tıkanmasıyla inme belirtilerinin ortaya çıkıp genellikle bir saat içinde tamamen geçmesidir; yaklaşan büyük bir inmenin habercisi olabilir.
- 23. Kronik Subdural Hematom24 saat içindeBeyin zarı ile beyin arasında, çoğunlukla hafif bir kafa travmasından haftalar sonra yavaşça kan birikmesi sonucu baş ağrısı, unutkanlık ve güçsüzlük gelişmesidir.
- 24. Chiari MalformasyonuBirkaç gün içindeBeyinciğin alt kısmının kafatası tabanındaki delikten omurilik kanalına doğru sarkmasıdır; öksürük ve ıkınmayla artan ense ağrısı ve sinir belirtileri yapabilir.
- 25. Medulloblastom (Çocuk Beyin Tümörü)24 saat içindeBeyinciğe yerleşen ve çocuklarda en sık görülen kötü huylu beyin tümörüdür. Sabahları kusmayla birlikte olan baş ağrısı ve denge bozukluğu en önemli belirtileridir.
- 26. Beyne Sıçramış Kanser (Beyin Metastazı)24 saat içindeVücudun başka bir yerindeki kanserin (en sık akciğer, meme, melanom) beyne yayılmasıdır; erişkinlerde en sık görülen beyin tümörü türüdür.
- 27. CIDP (Kronik İnflamatuvar Demiyelinizan Polinöropati)Birkaç gün içindeBağışıklık sisteminin periferik sinirlerin kılıfına saldırmasıyla 2 aydan uzun sürede ilerleyen ya da tekrarlayan kol-bacak güçsüzlüğü ve uyuşmasıdır.
- 28. Sakinleştirici ve Uyku İlacı BağımlılığıBirkaç gün içindeSakinleştirici veya uyku ilaçlarının önerilenden uzun zaman ya da yüksek dozda kullanılması, bırakılamaması ve kesildiğinde yoksunluk belirtileri görülmesiyle giden bir bağımlılıktır.
- 29. Akustik Nörinom (Vestibüler Schwannom)Birkaç gün içindeDenge ve işitme sinirinin kılıfından gelişen, yavaş büyüyen iyi huylu bir tümördür; tek taraflı işitme kaybı ve çınlama ile kendini gösterir.
- 30. Subklavyen Çalma Sendromu (Kol Atardamarı Darlığı)Birkaç gün içindeKola kan götüren köprücük altı atardamarın daralması sonucu kol kullanılırken beyinden kan çalınması ve baş dönmesi, kol yorgunluğu oluşmasıdır.
- 31. Wilson Hastalığı (Bakır Birikimi)Birkaç gün içindeVücudun fazla bakırı atamaması sonucu bakırın karaciğer, beyin ve gözlerde birikmesiyle oluşan kalıtsal bir hastalıktır.
Sık sorulan sorular
Denge kaybı / sendeleyerek yürüme neden olur?
Denge kaybı / sendeleyerek yürüme; Vestibüler Nörit (Denge Siniri İltihabı), Kronik Baş Dönmesi (PPPD - Sürekli Postural Algısal Baş Dönmesi), Labirentit (İç Kulak İltihabı), Kristal Oynaması (BPPV), Vestibüler Migren, Periferik Nöropati (Polinöropati) gibi durumlarla ilişkili olabilir. Kesin neden ancak muayene ile anlaşılır.
Denge kaybı / sendeleyerek yürüme için hangi doktora gidilir?
İlk değerlendirme için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Şikayetin özelliğine göre Nöroloji, Kulak Burun Boğaz, İç Hastalıkları (Dahiliye), Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümleri ilgilenir.
Denge kaybı / sendeleyerek yürüme ne zaman acildir?
İnme (Felç, Beyin Damar Tıkanıklığı), Geçici İskemik Atak (TİA, Mini İnme) gibi acil durumlar akla geliyorsa, özellikle şikayet aniden ve şiddetli başladıysa 112'yi arayın.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112'yi arayın.