Kabızlık: Olası Nedenleri ve Ne Zaman Doktora Gidilmeli
Kabızlık şikayeti tek başına bir hastalık değil, altta yatan bir durumun işaretidir. Olası nedenleri ve başvurmanız gereken branşları aşağıda bulabilirsiniz.
Diğer ifadeler: konstipasyon, tuvalete çıkamama, sert dışkı
Kabızlık şikayetiniz mi var?
Testi bu şikayetle başlatın; birkaç soruyla olası nedenleri daraltalım.
Kabızlık hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
- 1. Çocuklarda KabızlıkRutinÇocukların seyrek, sert ve ağrılı dışkılaması, genellikle altta yatan bir hastalık olmadan dışkı tutma davranışına bağlı gelişen yaygın bir sorundur.
- 2. Kronik KabızlıkRutinHaftada üçten az dışkılama, sert dışkı ve ıkınma güçlüğünün aylarca sürmesidir; çok yaygın ve genellikle yaşam tarzıyla ilişkilidir.
- 3. Dışkı Taşı (Fekal İmpaksiyon)24 saat içindeSertleşmiş dışkının makatta veya kalın bağırsağın son kısmında birikip kendiliğinden çıkamamasıdır; en çok da yaşlı ve yatağa bağımlı bireylerde ortaya çıkar.
- 4. Anal Fissür (Makat Çatlağı)RutinMakat kanalının derisinde oluşan küçük yırtıktır; dışkılama sırasında ve sonrasında cam kesiyormuş gibi şiddetli ağrı ve az miktarda parlak kanama yapar.
- 5. Huzursuz Bağırsak Sendromu (İBS)RutinBağırsakta yapısal hasar olmadan tekrarlayan karın ağrısı, şişkinlik ve ishal-kabızlık ataklarıyla seyreden çok yaygın bir durumdur.
- 6. Hemoroid (Basur)RutinMakat bölgesindeki damarların genişleyip şişmesidir; dışkılama sırasında parlak kırmızı kanama, kaşıntı ve makattan dışarı sarkan şişlik yapar.
- 7. Enkoprezis (Çocukta Dışkı Kaçırma)Rutin4 yaşını geçmiş bir çocuğun en az üç ay boyunca ayda en az bir kez uygun olmayan yerlere veya giysisine dışkı kaçırmasıdır.
- 8. Bağırsak Tıkanıklığı (İleus)HemenBağırsak içeriğinin ilerleyememesidir; kramp tarzı karın ağrısı, karında şişlik, kusma ve gaz-dışkı çıkaramama ile acil müdahale gerektirir.
- 9. Hipotiroidi (Tiroid Bezinin Az Çalışması)Birkaç gün içindeTiroid bezinin yeterli hormon üretememesi sonucu metabolizmanın yavaşladığı, en çok da kadınlarda sık görülen bir hastalıktır.
- 10. Hirschsprung Hastalığı24 saat içindeKalın bağırsağın son kısmında hareketi sağlayan sinir hücrelerinin doğuştan olmamasıdır. Bağırsak içeriğini ilerletemez ve doğumdan itibaren ağır kabızlığa yol açar.
- 11. Divertikülozis (Bağırsak Cepleri)RutinKalın bağırsak duvarında küçük keseciklerin oluşmasıdır; genellikle belirti vermez, ara sıra şişkinlik, hafif ağrı veya ağrısız kanama yapabilir.
- 12. Konjenital Hipotiroidi (Doğuştan Tiroid Yetersizliği)24 saat içindeBebeğin tiroid bezinin doğuştan yeterli hormon üretememesidir. Topuk kanı taramasıyla erken bulunup tedavi edilmediğinde kalıcı zihinsel geriliğe sebep olur.
- 13. Haşimato (Hashimoto Tiroiditi)RutinBağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırarak vakitle bezin az çalışmasına yol açtığı, en sık görülen tiroid hastalığıdır.
- 14. Parkinson HastalığıBirkaç gün içindeBeyinde dopamin üreten hücrelerin kaybıyla istirahatte titreme, hareketlerde yavaşlama, kas sertliği ve denge bozukluğu ile seyreden ilerleyici bir hastalıktır.
- 15. Karında Gaz ve Şişkinlik (Fonksiyonel Şişkinlik)RutinBariz bir hastalık olmadan tekrarlayan karın şişkinliği, gaz ve dolgunluk hissidir.
- 16. Down SendromuBirkaç gün içinde21. kromozomun fazladan bir kopyasının bulunmasıyla ortaya çıkan, gelişim geriliği ve tipik yüz görünümüyle seyreden doğumsal bir genetik durumdur. Erken destek ve düzenli sağlık takibiyle hayat kalitesi bariz şekilde artar.
- 17. Potasyum Düşüklüğü (Hipokalemi)24 saat içindeKandaki potasyumun 3,5 mmol/L'nin altına düşmesiyle kas güçsüzlüğü, kramplar, kabızlık ve kalp ritim bozukluklarına yol açan elektrolit bozukluğudur.
- 18. Divertikülit24 saat içindeKalın bağırsak duvarındaki küçük ceplerin (divertikül) iltihaplanmasıdır; tipik olarak sol alt karında ağrı ve ateş yapar.
- 19. Enürezis (Çocukta Altını Islatma - Psikiyatrik Yönü)Rutin5 yaşını geçmiş bir çocuğun gece veya gündüz, en az üç ay boyunca haftada iki veya daha sık idrarını yatağa ya da giysisine kaçırmasıdır.
- 20. Rahim Sarkması (Pelvik Organ Prolapsusu)RutinLeğen tabanı kaslarının ve bağlarının zayıflamasıyla rahim, mesane veya bağırsağın vajinaya doğru sarkmasıdır.
- 21. Gece Altını Islatma (Enürezis)Rutin5 yaşından büyük bir çocuğun uykuda istemeden idrar kaçırmasıdır; genellikle yaşla kendiliğinden düzelir.
- 22. Kalsiyum Yüksekliği (Hiperkalsemi)24 saat içindeKandaki kalsiyumun normalin üzerine çıkmasıdır; en sık hiperparatiroidi ve kanserlere bağlıdır ve susama, kabızlık, halsizlik ile konfüzyona sebep olur.
- 23. Makat Sarkması (Rektal Prolapsus)Birkaç gün içindeKalın bağırsağın son kısmının (rektum) makattan dışarı sarkmasıdır; bilhassa yaşlı kadınlarda dışkılama sırasında çıkan kırmızı, halka şeklinde kitle yapar.
- 24. Opioid (Eroin ve Ağrı Kesici) Bağımlılığı24 saat içindeEroin veya reçeteli güçlü ağrı kesiciler gibi opioidlerin kontrolsüz kullanımı, tolerans, yoksunluk ve olumsuz sonuçlarına rağmen kullanmaya devam etmeyle giden tedavi edilebilir bir bağımlılıktır.
- 25. Boğulmuş (Sıkışmış) FıtıkHemenFıtık kesesine giren bağırsak veya dokunun sıkışıp geri girememesi ve kanlanmasının bozulmasıdır; acil ameliyat gerektirir.
- 26. Endometriozis (Çikolata Kisti)Birkaç gün içindeRahmin iç tabakasına benzeyen dokunun rahim dışında, bilhassa yumurtalık ve karın zarında yerleşerek ağrılı adet, kronik kasık ağrısı ve kısırlığa yol açtığı bir hastalıktır.
- 27. Miyom (Rahim Miyomu)RutinRahmin kas dokusundan gelişen, kanser olmayan, çok yaygın iyi huylu tümörlerdir.
- 28. Anoreksiya Nervoza24 saat içindeKilo almaktan yoğun korku, beden algısında bozulma ve besin alımının aşırı kısıtlanmasıyla vücut ağırlığının sağlıklı düzeyin bariz altına düştüğü ciddi bir yeme bozukluğudur.
- 29. Nörojen MesaneBirkaç gün içindeBeyin, omurilik veya sinirlerdeki bir hastalık nedeniyle mesanenin depolama ve boşaltma işlevinin bozulmasıdır.
- 30. Hiperparatiroidi (Paratiroid Bezinin Fazla Çalışması)Birkaç gün içindeParatiroid bezlerinden birinin veya birkaçının fazla parathormon üretmesiyle kanda kalsiyumun yükseldiği hastalıktır.
- 31. REM Uyku Davranış BozukluğuBirkaç gün içindeRüya uykusunda normalde olması gereken kas gevşemesinin kaybolması sonucu kişinin rüyalarını bağırma, yumruk atma, tekmeleme gibi hareketlerle canlandırmasıdır.
- 32. ApandisitHemenKalın bağırsağın başlangıcındaki solucan şeklindeki çıkıntının (apandis) iltihaplanmasıdır; göbek çevresinden başlayıp sağ alt karına yerleşen ağrıyla acil ameliyat gerektirir.
- 33. Yumurtalık Kanseri (Over Kanseri)24 saat içindeYumurtalıklardan veya fallop tüplerinden gelişen kanserdir. Belirtileri sinsi ve sindirim şikayetlerine benzer olduğundan çoğu zaman geç fark edilir; yeni başlayan ve geçmeyen karın şişkinliği önemli bir uyarıdır.
- 34. Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF)Birkaç gün içindeKalıtsal olarak geçen, 1-3 gün süren ateş ve karın, göğüs veya eklem ağrısı atakları ile seyreden ve Türkiye'de sık görülen bir hastalıktır.
- 35. Makat Apsesi (Perianal Apse)24 saat içindeMakat çevresinde iltihap birikmesidir; giderek artan zonklayıcı ağrı, kızarık-sıcak şişlik ve ateş yapar ve boşaltılması gereklidir.
- 36. Akut İdrar Tutulması (İdrar Yapamama)HemenMesane dolu olduğu halde aniden hiç idrar yapılamamasıdır; çok ağrılıdır ve sonda ile acil boşaltma gerektirir.
- 37. Çölyak Hastalığı (Gluten Enteropatisi)Birkaç gün içindeBuğday, arpa ve çavdardaki gluten proteinine karşı bağışıklık tepkisiyle ince bağırsağın hasar gördüğü ömür boyu süren bir hastalıktır.
- 38. Pilor Stenozu (Mide Çıkış Darlığı)24 saat içindeMideden bağırsağa geçiş yerindeki kasın kalınlaşarak çıkışı daraltmasıdır. Sıklıkla 2-8 haftalık bebeklerde fışkırır tarzda kusmaya yol açar ve ameliyatla kesin tedavi edilir.
- 39. Pika (Yenmeyen Maddeleri Yeme)Birkaç gün içindeToprak, kil, kireç, kağıt, saç, buz gibi besin değeri olmayan maddelerin en az bir ay boyunca, gelişim dönemine uygun olmayan şekilde sürekli yenmesidir.
- 40. Kalın Bağırsak Polipi (Kolon Polipi)RutinKalın bağırsak iç yüzeyinde gelişen et benleri şeklindeki büyümelerdir; çoğu belirti vermez ama bazı türleri yıllar içinde kansere dönüşebilir.
Sık sorulan sorular
Kabızlık neden olur?
Kabızlık; Çocuklarda Kabızlık, Kronik Kabızlık, Dışkı Taşı (Fekal İmpaksiyon), Anal Fissür (Makat Çatlağı), Huzursuz Bağırsak Sendromu (İBS), Hemoroid (Basur) gibi durumlarla ilişkili olabilir. Kesin neden ancak muayene ile anlaşılır.
Kabızlık için hangi doktora gidilir?
İlk değerlendirme için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Şikayetin özelliğine göre Genel Cerrahi, Gastroenteroloji, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Endokrinoloji ve Metabolizma bölümleri ilgilenir.
Kabızlık ne zaman acildir?
Bağırsak Tıkanıklığı (İleus), Boğulmuş (Sıkışmış) Fıtık, Apandisit, Akut İdrar Tutulması (İdrar Yapamama) gibi acil durumlar akla geliyorsa, özellikle şikayet aniden ve şiddetli başladıysa 112'yi arayın.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112'yi arayın.