Sağ üst karın ağrısı: Olası Nedenleri ve Ne Zaman Doktora Gidilmeli
Sağ üst karın ağrısı, birçok farklı sağlık sorununun belirtisi olabilir. Aşağıda bu şikayetle en sık ilişkilendirilen durumları, olasılık ve yaygınlıklarına göre sıraladık.
Diğer ifadeler: sağ kaburga altı ağrı, safra kesesi ağrısı
Sağ üst karın ağrısı şikayetiniz mi var?
Testi bu şikayetle başlatın; birkaç soruyla olası nedenleri daraltalım.
Sağ üst karın ağrısı hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
- 1. Safra Kesesi TaşıBirkaç gün içindeSafra kesesinde kolesterol veya pigmentten oluşan taşlardır; bilhassa yağlı yemeklerden sonra sağ üst karında kramp tarzı ağrı (safra koliği) yapabilir.
- 2. Akut Kolesistit (Safra Kesesi İltihabı)24 saat içindeSafra kesesinin sıklıkla taş yüzünden tıkanıp iltihaplanmasıdır; sağ üst karında saatlerce süren ağrı, ateş ve kusma yapar.
- 3. Safra Kanalı Taşı (Koledok Taşı)24 saat içindeSafra taşının safra kesesinden ana safra kanalına düşerek safra akışını tıkamasıdır; ağrı, sarılık, koyu idrar ve açık renkli dışkı yapar.
- 4. Safra Kesesi Ameliyatı Sonrası Şikayetler (Postkolesistektomi Sendromu)RutinSafra kesesi alındıktan sonra devam eden veya yeni başlayan karın ağrısı, hazımsızlık ve ishal şikayetleridir.
- 5. Karaciğer Kanseri (Hepatoselüler Karsinom)24 saat içindeKaraciğer hücrelerinden gelişen kanserdir ve sıklıkla hepatit B, hepatit C veya siroz zemininde görülür. Risk grubundakilerde 6 ayda bir yapılan ultrason taramasıyla erken yakalanabilir.
- 6. Kolanjit (Safra Yolu İltihabı)HemenTıkanmış safra kanalında gelişen bakteriyel enfeksiyondur; ateş-titreme, sarılık ve sağ üst karın ağrısı ile hızla kan zehirlenmesine ilerleyebilir.
- 7. Hepatit A (Sarılık)24 saat içindeKirli su ve yiyeceklerle bulaşan bir virüsün yol açtığı akut karaciğer iltihabıdır; sıklıkla kendiliğinden iyileşir ve kalıcı hastalık yapmaz.
- 8. Karaciğer YağlanmasıRutinKaraciğer hücrelerinde aşırı yağ birikmesidir; sıklıkla fazla kilo, diyabet ve hareketsizlikle ilişkilidir ve tipik biçimde belirti vermez.
- 9. Hepatit BBirkaç gün içindeKan ve vücut sıvılarıyla bulaşan bir virüsün yol açtığı karaciğer iltihabıdır; bir kısmında kronikleşerek siroz ve karaciğer kanserine neden olabilir.
- 10. Akut Hepatit A (Sarılık)Birkaç gün içindeHepatit A virüsünün kirli su ve yiyeceklerle bulaşmasıyla gelişen, halsizlik, bulantı ve iştahsızlığın ardından sarılık, koyu idrar ve açık renkli dışkıyla seyreden ve kronikleşmeyen bir karaciğer iltihabıdır.
- 11. Alkole Bağlı Karaciğer HastalığıBirkaç gün içindeUzun soluklu ve aşırı alkol tüketiminin karaciğerde yağlanma, iltihap ve siroza yol açmasıdır.
- 12. Safra Kesesi Kanseri24 saat içindeSafra kesesinin duvarından gelişen, çoğu zaman uzun süreli safra kesesi taşı zemininde ortaya çıkan bir kanserdir. Erken dönemde sıklıkla taş ameliyatı sırasında tesadüfen bulunur.
- 13. Kist Hidatik (Karaciğer - Köpek Kisti)Birkaç gün içindeKöpeklerin dışkısıyla atılan Echinococcus yumurtalarının ağız yoluyla alınması sonucu, en sık karaciğerde yavaş büyüyen sıvı dolu kistlerle seyreden ve Türkiye'de endemik bir parazit hastalığıdır.
- 14. İlaç ve Bitkisel Ürünlere Bağlı Karaciğer Hasarı24 saat içindeİlaçlar, bitkisel ürünler, takviyeler veya zehirli maddelerin karaciğer hücrelerine zarar vermesidir; hafif enzim yüksekliğinden karaciğer yetmezliğine kadar uzanabilir.
- 15. Akut Hepatit BBirkaç gün içindeHepatit B virüsünün kan, cinsel temas ve anneden bebeğe bulaşmasıyla gelişen, halsizlik, bulantı, sarılık ve eklem ağrısıyla seyreden, bir kısım hastada kronikleşen karaciğer iltihabıdır.
- 16. Safra Yolu Kanseri (Kolanjiyokarsinom)24 saat içindeKaraciğer içindeki veya dışındaki safra kanallarından gelişen kanserdir. En tipik belirtisi ağrısız, giderek artan sarılık ve kaşıntıdır.
- 17. Hepatit E24 saat içindeKirli su ve az pişmiş etlerle bulaşan bir virüsün yol açtığı akut karaciğer iltihabıdır; sıklıkla kendiliğinden iyileşir ama gebelerde ağır seyredebilir.
- 18. Karaciğer Kelebeği (Fasiyoliyaz)Birkaç gün içindeKoyun ve sığırlarda yaygın olan Fasciola hepatica parazitinin, su teresi gibi sulak alanda yetişen yeşilliklerle alınmasıyla oluşan, ateş, sağ üst karın ağrısı ve eozinofil yüksekliğiyle seyreden bir karaciğer parazitozudur.
- 19. Safra Kesesi PolipiRutinSafra kesesi iç yüzeyinden kaynaklanan küçük kabarıklıklardır; çoğu ultrasonda tesadüfen bulunur ve büyük kısmı zararsız kolesterol polipleridir.
- 20. Hepatit CBirkaç gün içindeKan yoluyla bulaşan bir virüsün yol açtığı, sıklıkla belirti vermeden kronikleşen karaciğer iltihabıdır; günümüzde tamamen tedavi edilebilir.
- 21. Akut Hepatit CBirkaç gün içindeHepatit C virüsünün sıklıkla kan yoluyla bulaşmasıyla gelişen, akut dönemde genellikle belirtisiz geçen ve büyük oranda kronikleşen, fakat günümüzde ilaçlarla tamamen tedavi edilebilen bir karaciğer enfeksiyonudur.
- 22. Karaciğer HemanjiyomuRutinKaraciğerde damarlardan oluşan, en sık görülen iyi huylu kitledir; çoğu zaman tesadüfen bulunur ve tedavi gerektirmez.
- 23. Basit Karaciğer KistiRutinKaraciğerde içi berrak sıvı dolu iyi huylu keselerdir; çoğunlukla belirti vermez ve tesadüfen saptanır.
- 24. Otoimmün HepatitBirkaç gün içindeBağışıklık sisteminin karaciğer hücrelerine saldırmasıyla oluşan kronik karaciğer iltihabıdır; tedavi edilmediğinde siroza ilerleyebilir.
- 25. Hepatit D (Delta Hepatiti)Birkaç gün içindeYalnızca hepatit B'si olan kişileri enfekte edebilen bir virüsün yol açtığı, karaciğer hasarını hızlandıran ağır bir hepatittir.
- 26. Triküspit Kapak YetmezliğiBirkaç gün içindeSağ kulakçık ile sağ karıncık arasındaki triküspit kapağın tam kapanmamasıdır; ilerlediğinde bacaklarda şişlik, karında sıvı ve yorgunluk yapar.
- 27. Akut Hepatit D (Delta Hepatiti)24 saat içindeYalnızca hepatit B virüsü taşıyan kişilerde çoğalabilen delta virüsünün yol açtığı, hepatit B'yi ağırlaştıran ve hızlı ilerleyen karaciğer hasarına neden olabilen bir karaciğer enfeksiyonudur.
- 28. Akut Karaciğer YetmezliğiHemenÖnceden sağlıklı bir karaciğerin günler-haftalar içinde işlevini kaybetmesidir; sarılık, kanama eğilimi ve bilinç bozukluğu ile hayatı tehdit eder.
- 29. Hemokromatoz (Demir Birikimi Hastalığı)Birkaç gün içindeBağırsaktan aşırı demir emilmesiyle demirin karaciğer, pankreas, kalp ve eklemlerde birikerek hasar yaptığı kalıtsal metabolik bir hastalıktır.
- 30. Akut Hepatit EBirkaç gün içindeHepatit E virüsünün kirli su ve az pişmiş domuz-av eti ile bulaşmasıyla gelişen, genellikle kendiliğinden iyileşen ne var ki gebelerde ağır seyredebilen akut bir karaciğer iltihabıdır.
- 31. Primer Biliyer Kolanjit (PBK)Birkaç gün içindeKaraciğer içindeki küçük safra kanallarının bağışıklık sistemi tarafından yavaş yavaş hasarlandığı, en çok da orta yaş kadınlarda görülen kronik bir hastalıktır.
- 32. Primer Sklerozan Kolanjit (PSK)Birkaç gün içindeKaraciğer içi ve dışındaki safra yollarının iltihap ve sertleşme ile daraldığı kronik bir hastalıktır; çoğunlukla ülseratif kolitle birlikte ortaya çıkar.
- 33. Amipli Dizanteri (Amebiyaz)Birkaç gün içindeEntamoeba histolytica parazitinin kalın bağırsakta yaptığı, yavaş başlayan kanlı-mukuslu ishal ve karın ağrısıyla seyreden, karaciğerde apseye yol açabilen bir enfeksiyondur.
- 34. Gebelik Kolestazı (Gebelikte Kaşıntı)24 saat içindeGebeliğin son döneminde karaciğerde safra akışının yavaşlamasıyla döküntüsüz, bilhassa avuç içi ve ayak tabanında şiddetli kaşıntının ortaya çıktığı bir durumdur.
- 35. Herediter Sferositoz (Kalıtsal Küre Hücreli Anemi)Birkaç gün içindeKırmızı kan hücresi zarındaki kalıtsal bir kusur sebebiyle hücrelerin küre şeklini alıp dalakta parçalandığı, kansızlık, sarılık ve dalak büyümesi yapan hastalıktır.
- 36. Konstriktif Perikardit (Kalp Zarı Kalınlaşması)Birkaç gün içindeKalbi saran zarın kalınlaşıp sertleşerek kalbin genişleyip dolmasını engellemesidir; bacaklarda ve karında sıvı birikmesine neden olur.
- 37. Wilson Hastalığı (Bakır Birikimi)Birkaç gün içindeVücudun fazla bakırı atamaması sonucu bakırın karaciğer, beyin ve gözlerde birikmesiyle oluşan kalıtsal bir hastalıktır.
Sık sorulan sorular
Sağ üst karın ağrısı neden olur?
Sağ üst karın ağrısı; Safra Kesesi Taşı, Akut Kolesistit (Safra Kesesi İltihabı), Safra Kanalı Taşı (Koledok Taşı), Safra Kesesi Ameliyatı Sonrası Şikayetler (Postkolesistektomi Sendromu), Karaciğer Kanseri (Hepatoselüler Karsinom), Kolanjit (Safra Yolu İltihabı) gibi durumlarla ilişkili olabilir. Kesin neden ancak muayene ile anlaşılır.
Sağ üst karın ağrısı için hangi doktora gidilir?
İlk değerlendirme için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Şikayetin özelliğine göre Gastroenteroloji, Genel Cerrahi, Enfeksiyon Hastalıkları, Acil Servis bölümleri ilgilenir.
Sağ üst karın ağrısı ne zaman acildir?
Kolanjit (Safra Yolu İltihabı), Akut Karaciğer Yetmezliği gibi acil durumlar akla geliyorsa, özellikle şikayet aniden ve şiddetli başladıysa 112'yi arayın.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112'yi arayın.