Açıklanamayan kilo artışı: Olası Nedenleri ve Ne Zaman Doktora Gidilmeli
Açıklanamayan kilo artışı bazen basit ve geçici nedenlere, bazen de erken teşhis gerektiren hastalıklara bağlı olabilir. Uyarı işaretlerini tanımak için listeyi inceleyin.
Diğer ifadeler: kilo alma, şişmanlama
Açıklanamayan kilo artışı şikayetiniz mi var?
Testi bu şikayetle başlatın; birkaç soruyla olası nedenleri daraltalım.
Açıklanamayan kilo artışı hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
- 1. Obezite (Şişmanlık)RutinVücutta sağlığı bozacak düzeyde fazla yağ birikmesidir; beden kitle indeksinin 30 ve üzerinde olmasıyla tanımlanır.
- 2. Metabolik SendromRutinKarın bölgesinde yağlanma, yüksek tansiyon, şeker yüksekliği, yüksek trigliserit ve düşük iyi kolesterolün bir arada bulunmasıyla kalp-damar hastalığı ve diyabet riskinin arttığı tablodur.
- 3. İnsülin DirenciRutinHücrelerin insülin hormonuna yeterince yanıt vermemesi sebebiyle vücudun daha fazla insülin salgıladığı, diyabete zemin hazırlayan metabolik durumdur.
- 4. Hipotiroidi (Tiroid Bezinin Az Çalışması)Birkaç gün içindeTiroid bezinin yeterli hormon üretememesi sonucu metabolizmanın yavaşladığı, en çok da kadınlarda sık görülen bir hastalıktır.
- 5. Çatlak (Stria)RutinCildin hızlı gerilmesi veya hormon etkisiyle karın, kalça, uyluk ve göğüslerde oluşan, önce pembe-mor sonra beyaz-gümüşi renkte çizgisel izlerdir.
- 6. Prediyabet (Gizli Şeker)RutinKan şekerinin normalden yüksek fakat diyabet sınırının altında olduğu, ileride tip 2 diyabete dönüşme riski taşıyan durumdur.
- 7. Haşimato (Hashimoto Tiroiditi)RutinBağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırarak vakitle bezin az çalışmasına yol açtığı, en sık görülen tiroid hastalığıdır.
- 8. Trigliserit Yüksekliği (Hipertrigliseridemi)RutinKanda trigliserit adlı yağların yüksek olmasıdır; genellikle belirti vermez ancak çok yüksek değerler pankreatite sebep olabilir.
- 9. Karaciğer YağlanmasıRutinKaraciğer hücrelerinde aşırı yağ birikmesidir; sıklıkla fazla kilo, diyabet ve hareketsizlikle ilişkilidir ve tipik biçimde belirti vermez.
- 10. Polikistik Over Sendromu (PKOS)RutinYumurtlamanın düzensizleştiği, erkeklik hormonlarının arttığı ve adet düzensizliği, tüylenme ve sivilce ile seyreden yaygın bir hormon bozukluğudur.
- 11. Tıkınırcasına Yeme BozukluğuRutinKısa sürede çok miktarda yemek yeme ve bu sırada kontrol kaybı yaşama ataklarının, kusma gibi telafi edici davranışlar olmadan tekrarladığı bir yeme bozukluğudur.
- 12. Akantozis Nigrikans (Boyun ve Koltuk Altında Kararma)Birkaç gün içindeBoyun, koltuk altı ve kasık gibi kıvrım yerlerinde kadifemsi, kahverengi-siyah koyulaşma ve kalınlaşmadır; genellikle insülin direncinin işaretidir.
- 13. Et Beni (Akrokordon / Deri Etiketi)RutinBoyun, koltuk altı, göz kapağı ve kasıkta görülen, küçük, yumuşak, ten renginde veya kahverengi, saplı iyi huylu deri çıkıntılarıdır.
- 14. Cushing Sendromu (Kortizol Fazlalığı)Birkaç gün içindeVücutta uzun zaman fazla kortizol hormonu bulunmasıyla gövdede yağlanma, yüzde yuvarlaklaşma, mor çatlaklar ve kas güçsüzlüğü gelişen hastalıktır.
- 15. Ürik Asit Yüksekliği (Hiperürisemi)RutinKanda ürik asit düzeyinin yüksek olmasıdır; çoğunlukla belirti vermez ancak gut atakları ve böbrek taşı riskini yükseltir.
- 16. Kolesterol Yüksekliği (Hiperkolesterolemi)RutinKanda kötü kolesterol (LDL) düzeyinin yüksek olmasıdır; belirti vermeden damar sertliği, kalp krizi ve inme riskini yükseltir.
- 17. Mevsimsel Depresyon (Kış Depresyonu)RutinHer yıl aynı mevsimde, genellikle sonbahar-kış aylarında başlayıp ilkbaharda kendiliğinden düzelen tekrarlayıcı depresyon dönemleridir.
- 18. Kalp Yetmezliği24 saat içindeKalbin vücudun ihtiyacı kadar kan pompalayamaması durumudur; nefes darlığı, yorgunluk ve bacaklarda şişlik ile kendini gösterir.
- 19. Testosteron Eksikliği (Erkek Hipogonadizmi)RutinTestislerin veya bunları yöneten hipofiz bezinin yetersiz çalışması sonucu erkeklik hormonu testosteronun düşük olmasıdır.
- 20. Subklinik Hipotiroidi (Gizli Tiroid Yetmezliği)RutinTSH değerinin hafif yüksek, tiroid hormonlarının ise normal olduğu; çoğunlukla belirti vermeyen erken evre tiroid yetmezliğidir.
- 21. Nefrotik Sendrom (Böbrekten Protein Kaçağı)24 saat içindeBöbreklerin süzme birimlerinin hasar görmesiyle idrarla büyük miktarda protein kaybedilip vücutta yaygın şişlik oluşan bir tablodur.
- 22. Yumurtalık Aşırı Uyarılma Sendromu (OHSS)24 saat içindeTüp bebek veya yumurtlama tedavisi sırasında yumurtalıkların aşırı büyümesi ve karında sıvı birikmesiyle seyreden bir komplikasyondur.
- 23. Endometrial Hiperplazi (Rahim İç Zarı Kalınlaşması)Birkaç gün içindeRahim iç zarının progesteronla dengelenmeyen östrojen etkisiyle aşırı kalınlaşmasıdır; anormal kanama yapar ve bazı tipleri kansere dönüşebilir.
- 24. Psödotümör Serebri (İdiyopatik İntrakraniyal Hipertansiyon)24 saat içindeBariz bir neden olmadan beyin-omurilik sıvısı basıncının artması sonucu baş ağrısı ve görme bozukluğu ile seyreden, özellikle fazla kilolu genç kadınlarda görülen bir hastalıktır.
- 25. Böbrek Üstü Bezi Kitlesi (Adrenal İnsidentaloma)RutinBaşka bir nedenle çekilen tomografi veya MR'da tesadüfen fark edilen böbrek üstü bezi kitlesidir; çoğu iyi huylu ve hormon salgılamayan adenomdur.
- 26. Sekonder Amenore (Adetin Kesilmesi)Birkaç gün içindeDaha önce düzenli adet gören bir kadında gebelik dışı nedenlerle adetin 3 ay veya daha uzun zaman kesilmesidir.
- 27. Ksantelazma (Göz Kapağında Sarı Yağ Birikintisi)RutinGöz kapaklarının iç köşesinde yumuşak, düz veya hafif kabarık, sarımsı plaklar şeklinde görülen yağ birikintileridir.
- 28. Büyüme Hormonu EksikliğiBirkaç gün içindeBeyindeki hipofiz bezinin yeterli büyüme hormonu üretememesi sonucu çocuğun boy uzamasının yavaşlamasıdır. Erken tanı ve tedaviyle çocuk normal boya ulaşabilir.
- 29. Lipom (Yağ Bezesi)RutinDeri altında yavaş büyüyen, yumuşak, hareketli, ağrısız, yağ dokusundan oluşan iyi huylu bir kitledir.
- 30. Membranöz NefropatiBirkaç gün içindeBağışıklık sisteminin böbreğin süzme zarına saldırmasıyla oluşan ve erişkinlerde nefrotik sendromun en sık nedenlerinden biri olan böbrek hastalığıdır.
- 31. Dilate Kardiyomiyopati (Kalp Büyümesi)24 saat içindeKalbin sol karıncığının genişleyip kasılma gücünün azalmasıdır; kalp yetmezliği belirtileri ve ritim bozukluklarına yol açar.
- 32. Narkolepsi (Uyku Krizi Hastalığı)Birkaç gün içindeUyku-uyanıklık düzenini sağlayan beyin sisteminin bozulmasıyla gündüz karşı konulamaz uyku atakları, duygusal uyaranla ani kas gevşemesi ve uyku felci görülen kronik bir hastalıktır.
- 33. İnsülinoma (İnsülin Salgılayan Pankreas Tümörü)24 saat içindePankreasta gelişen ve kontrolsüz insülin salgılayarak özellikle açlıkta tekrarlayan şeker düşmelerine yol açan, çoğu zaman iyi huylu küçük bir tümördür.
- 34. Böbrek Üstü Bezi Kanseri (Adrenokortikal Karsinom)24 saat içindeBöbrek üstü bezinin kabuk kısmından gelişen nadir ve agresif bir kanserdir. Genellikle aşırı hormon salgısına bağlı hızla gelişen Cushing benzeri belirtiler veya erkeksi özelliklerle kendini gösterir.
- 35. Hipofiz Yetmezliği (Hipopituitarizm)Birkaç gün içindeHipofiz bezinin bir veya birden fazla hormonu yeterince üretememesiyle tiroid, böbrek üstü ve üreme bezlerinin de yetersiz çalıştığı durumdur.
- 36. Konstriktif Perikardit (Kalp Zarı Kalınlaşması)Birkaç gün içindeKalbi saran zarın kalınlaşıp sertleşerek kalbin genişleyip dolmasını engellemesidir; bacaklarda ve karında sıvı birikmesine neden olur.
- 37. Gebelik Kalp Yetmezliği (Peripartum Kardiyomiyopati)24 saat içindeGebeliğin son ayında veya doğumdan sonraki aylarda, önceden kalp hastalığı olmayan kadınlarda kalp pompa gücünün azalmasıdır.
Sık sorulan sorular
Açıklanamayan kilo artışı neden olur?
Açıklanamayan kilo artışı; Obezite (Şişmanlık), Metabolik Sendrom, İnsülin Direnci, Hipotiroidi (Tiroid Bezinin Az Çalışması), Çatlak (Stria), Prediyabet (Gizli Şeker) gibi durumlarla ilişkili olabilir. Kesin neden ancak muayene ile anlaşılır.
Açıklanamayan kilo artışı için hangi doktora gidilir?
İlk değerlendirme için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Şikayetin özelliğine göre Endokrinoloji ve Metabolizma, Dermatoloji (Cildiye), İç Hastalıkları (Dahiliye), Kadın Hastalıkları ve Doğum bölümleri ilgilenir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112'yi arayın.