Yüksek tansiyon ölçümü: Olası Nedenleri ve Ne Zaman Doktora Gidilmeli
Yüksek tansiyon ölçümü, birçok farklı sağlık sorununun belirtisi olabilir. Aşağıda bu şikayetle en sık ilişkilendirilen durumları, olasılık ve yaygınlıklarına göre sıraladık.
Diğer ifadeler: tansiyon yüksekliği, hipertansiyon
Yüksek tansiyon ölçümü şikayetiniz mi var?
Testi bu şikayetle başlatın; birkaç soruyla olası nedenleri daraltalım.
Yüksek tansiyon ölçümü hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
- 1. Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon)Birkaç gün içindeDamar içindeki kan basıncının sürekli olarak normalin üzerinde (çoğunlukla 140/90 mmHg ve üzeri) seyretmesidir; çoğu zaman belirti vermez.
- 2. Beyaz Önlük Hipertansiyonu (Doktor Görünce Yükselen Tansiyon)RutinMuayenehanede veya hastanede ölçülen tansiyonun yüksek, evde ve günlük yaşamda ölçülen değerlerin ise normal olmasıdır.
- 3. Metabolik SendromRutinKarın bölgesinde yağlanma, yüksek tansiyon, şeker yüksekliği, yüksek trigliserit ve düşük iyi kolesterolün bir arada bulunmasıyla kalp-damar hastalığı ve diyabet riskinin arttığı tablodur.
- 4. Kronik Böbrek Yetmezliği (Kronik Böbrek Hastalığı)Birkaç gün içindeBöbrek fonksiyonlarının 3 aydan uzun zaman boyunca kalıcı ve sıklıkla ilerleyici şekilde azalmasıdır; en sık nedenleri diyabet ve yüksek tansiyondur.
- 5. Hipertansif Kriz (Tansiyon Krizi)HemenTansiyonun genellikle 180/120 mmHg'nin üzerine aniden yükselmesidir; beyin, kalp, böbrek veya gözlerde hasar belirtisi varsa hayati bir acildir.
- 6. Dirençli Hipertansiyon (İlaçla Düşmeyen Tansiyon)Birkaç gün içindeBiri idrar söktürücü olmak üzere en az üç farklı tansiyon ilacının uygun dozda kullanılmasına rağmen tansiyonun hedef değerlere düşmemesidir.
- 7. Gebelik Tansiyonu (Gestasyonel Hipertansiyon)24 saat içindeGebeliğin 20. haftasından sonra, idrarda protein kaçağı ve organ etkilenmesi olmadan ortaya çıkan yüksek tansiyondur.
- 8. Preeklampsi (Gebelik Zehirlenmesi)HemenGebeliğin 20. haftasından sonra tansiyon yüksekliği ile birlikte idrarda protein kaçağı veya organ etkilenmesinin görüldüğü, anne ve bebek için tehlikeli bir durumdur.
- 9. Diyabetik Nefropati (Şekere Bağlı Böbrek Hasarı)Birkaç gün içindeUzun soluklu diyabetin böbreklerin süzme birimlerine zarar vermesiyle idrarda protein kaçağı ve ilerleyen dönemde böbrek yetmezliği gelişmesidir.
- 10. Obezite (Şişmanlık)RutinVücutta sağlığı bozacak düzeyde fazla yağ birikmesidir; beden kitle indeksinin 30 ve üzerinde olmasıyla tanımlanır.
- 11. Hiperaldosteronizm (Conn Sendromu)Birkaç gün içindeBöbrek üstü bezlerinin fazla aldosteron hormonu üretmesiyle tuz ve su tutulması sonucu tansiyonun yükseldiği, çoğunlukla potasyumun düştüğü hastalıktır.
- 12. Böbrek Atardamarı Darlığı (Renal Arter Stenozu)Birkaç gün içindeBöbreği besleyen atardamarın daralmasıyla tansiyonun yükseldiği ve böbrek fonksiyonlarının bozulabildiği bir damar hastalığıdır.
- 13. Böbrek Damar Darlığına Bağlı Hipertansiyon (Renovasküler Hipertansiyon)Birkaç gün içindeBöbreğe kan götüren atardamarın daralması sonucu gelişen, sıklıkla ilaçlara dirençli yüksek tansiyondur.
- 14. Uyku Apnesi (Obstrüktif Uyku Apne Sendromu)Birkaç gün içindeUyku sırasında üst solunum yolunun tekrar tekrar tıkanması sonucu nefesin durması veya azalmasıdır; yüksek sesli horlama ve gündüz uykululuk ile seyreder.
- 15. Kolesterol Yüksekliği (Hiperkolesterolemi)RutinKanda kötü kolesterol (LDL) düzeyinin yüksek olmasıdır; belirti vermeden damar sertliği, kalp krizi ve inme riskini yükseltir.
- 16. Aort Koarktasyonu (Ana Atardamar Daralması)Birkaç gün içindeAortun, çoğu zaman sol kol atardamarının çıkışından hemen sonra doğuştan daralmasıdır; kollarda yüksek, bacaklarda düşük tansiyona neden olur.
- 17. Ürik Asit Yüksekliği (Hiperürisemi)RutinKanda ürik asit düzeyinin yüksek olmasıdır; çoğunlukla belirti vermez ancak gut atakları ve böbrek taşı riskini yükseltir.
- 18. Polikistik Böbrek HastalığıBirkaç gün içindeHer iki böbrekte zamanla büyüyen birçok sıvı dolu kistin geliştiği ve böbrek yetmezliğine ilerleyebilen kalıtsal bir hastalıktır.
- 19. Beyin KanamasıHemenBeyin içindeki bir damarın yırtılarak beyin dokusuna kan sızması sonucu ani felç, baş ağrısı ve bilinç kaybıyla seyreden hayati tehlikeli bir inme türüdür.
- 20. Cushing Sendromu (Kortizol Fazlalığı)Birkaç gün içindeVücutta uzun zaman fazla kortizol hormonu bulunmasıyla gövdede yağlanma, yüzde yuvarlaklaşma, mor çatlaklar ve kas güçsüzlüğü gelişen hastalıktır.
- 21. Akut Glomerülonefrit (Nefritik Sendrom)24 saat içindeBöbreklerin süzme birimlerinin ani iltihaplanmasıyla idrarda kan, yüz ve göz kapaklarında şişlik, tansiyon yüksekliği ve idrar azalmasının görüldüğü tablodur.
- 22. Gözde Kan Oturması (Subkonjonktival Kanama)RutinGözün beyaz kısmındaki ince bir damarın çatlayarak zar altında parlak kırmızı bir kan lekesi oluşturmasıdır; genellikle zararsızdır.
- 23. Retina Ven (Toplar Damar) Tıkanıklığı24 saat içindeRetinadan kanı toplayan damarın tıkanmasıyla retinada kanama ve ödem gelişen, ağrısız görme kaybı yapan bir hastalıktır.
- 24. Böbrek Üstü Bezi Kitlesi (Adrenal İnsidentaloma)RutinBaşka bir nedenle çekilen tomografi veya MR'da tesadüfen fark edilen böbrek üstü bezi kitlesidir; çoğu iyi huylu ve hormon salgılamayan adenomdur.
- 25. Streptokok Sonrası Glomerülonefrit (Boğaz Enfeksiyonu Sonrası Böbrek İltihabı)24 saat içindeStreptokok bakterisinin neden olduğu boğaz veya cilt enfeksiyonundan 1-3 hafta sonra, sıklıkla çocuklarda gelişen böbrek iltihabıdır.
- 26. Göğüs Aort AnevrizmasıBirkaç gün içindeGöğüs boşluğundaki aort damarının normalin üzerinde genişlemesidir; sıklıkla belirtisizdir fakat büyüdükçe yırtılma veya diseksiyon riski taşır.
- 27. Karın Aort Anevrizması24 saat içindeKarın içindeki ana atardamarın (aort) duvarının zayıflayıp balon gibi genişlemesidir; genellikle sessizdir ne var ki yırtılırsa hayatı tehdit eder.
- 28. Feokromositoma (Böbrek Üstü Bezi Tümörü)24 saat içindeBöbrek üstü bezinden kaynaklanan ve adrenalin benzeri hormonlar salgılayarak ataklar halinde tansiyon yükselmesi, çarpıntı ve terlemeye yol açan nadir bir tümördür.
- 29. IgA Nefropatisi (Berger Hastalığı)Birkaç gün içindeIgA adlı antikorun böbreğin süzme birimlerinde birikmesiyle oluşan, en çok da genç erişkinlerde enfeksiyonlar sırasında idrarda kan görülmesiyle tanınan en sık glomerülonefrit türüdür.
- 30. Polisitemi Vera (Kan Koyuluğu)Birkaç gün içindeKemik iliğinin kontrolsüz şekilde fazla kırmızı kan hücresi üretmesiyle kanın koyulaştığı ve pıhtı riskinin arttığı kronik bir kan hastalığıdır.
- 31. Tekrarlayan Burun Kanaması (Epistaksis)Birkaç gün içindeBurnun ön kısmındaki ince damarların kuruluk, kaşıma veya tahriş nedeniyle sık sık kanamasıdır; genellikle zararsızdır.
- 32. Basit Böbrek KistiRutinBöbrekte sıvıyla dolu, ince duvarlı, iyi huylu keselerdir; yaşla sıklığı artar ve genellikle hiçbir şikayet yapmaz.
- 33. Böbrek Kanseri (Renal Hücreli Karsinom)24 saat içindeBöbrek dokusundan gelişen kanserdir. Günümüzde sıklıkla başka bir nedenle yapılan ultrason veya tomografide tesadüfen ve başlangıç döneminde bulunur.
- 34. Retina Arter (Atar Damar) Tıkanıklığı (Göz İnmesi)HemenRetinayı besleyen atardamarın pıhtı veya plakla tıkanmasıyla tek gözde ani ve ağrısız ciddi görme kaybıdır; inme ile eşdeğer acil durumdur.
- 35. Fibromüsküler DisplaziBirkaç gün içindeOrta boy atardamarların duvarında anormal hücre gelişimi sonucu daralma, genişleme ve yırtılmaların oluştuğu, genellikle genç ve orta yaşlı kadınlarda görülen bir damar hastalığıdır.
- 36. Aort Diseksiyonu (Ana Atardamar Yırtılması)HemenVücudun ana atardamarı olan aortun iç tabakasının yırtılıp kanın damar duvarı katmanları arasına girmesidir; ani, yırtılır tarzda göğüs-sırt ağrısı yapan hayati bir acildir.
- 37. Lupus Nefriti (Lupusa Bağlı Böbrek İltihabı)24 saat içindeSistemik lupus eritematozus hastalığının böbrekleri tutarak iltihap, protein kaçağı ve böbrek yetmezliğine yol açmasıdır.
- 38. Böbrek Üstü Bezi Kanseri (Adrenokortikal Karsinom)24 saat içindeBöbrek üstü bezinin kabuk kısmından gelişen nadir ve agresif bir kanserdir. Genellikle aşırı hormon salgısına bağlı hızla gelişen Cushing benzeri belirtiler veya erkeksi özelliklerle kendini gösterir.
- 39. Alport Sendromu (Kalıtsal Nefrit ve İşitme Kaybı)Birkaç gün içindeBöbrek, kulak ve gözdeki kollajen yapısını etkileyen kalıtsal bir hastalıktır; idrarda kan, ilerleyici böbrek yetmezliği ve işitme kaybıyla seyreder.
- 40. Takayasu ArteritiBirkaç gün içindeGenç kadınlarda aort ve ana dallarını tutan, kollarda nabız zayıflığı, tansiyon farkı ve kol yorgunluğu yapan nadir bir büyük damar iltihabıdır.
Sık sorulan sorular
Yüksek tansiyon ölçümü neden olur?
Yüksek tansiyon ölçümü; Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon), Beyaz Önlük Hipertansiyonu (Doktor Görünce Yükselen Tansiyon), Metabolik Sendrom, Kronik Böbrek Yetmezliği (Kronik Böbrek Hastalığı), Hipertansif Kriz (Tansiyon Krizi), Dirençli Hipertansiyon (İlaçla Düşmeyen Tansiyon) gibi durumlarla ilişkili olabilir. Kesin neden ancak muayene ile anlaşılır.
Yüksek tansiyon ölçümü için hangi doktora gidilir?
İlk değerlendirme için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Şikayetin özelliğine göre Kardiyoloji, Nefroloji, Endokrinoloji ve Metabolizma, Acil Servis bölümleri ilgilenir.
Yüksek tansiyon ölçümü ne zaman acildir?
Hipertansif Kriz (Tansiyon Krizi), Preeklampsi (Gebelik Zehirlenmesi), Beyin Kanaması, Retina Arter (Atar Damar) Tıkanıklığı (Göz İnmesi), Aort Diseksiyonu (Ana Atardamar Yırtılması) gibi acil durumlar akla geliyorsa, özellikle şikayet aniden ve şiddetli başladıysa 112'yi arayın.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112'yi arayın.