Sinirlilik / öfke patlamaları: Olası Nedenleri ve Ne Zaman Doktora Gidilmeli
Sinirlilik / öfke patlamaları, birçok farklı sağlık sorununun belirtisi olabilir. Aşağıda bu şikayetle en sık ilişkilendirilen durumları, olasılık ve yaygınlıklarına göre sıraladık.
Diğer ifadeler: çabuk sinirlenme, öfke, irritabilite
Sinirlilik / öfke patlamaları şikayetiniz mi var?
Testi bu şikayetle başlatın; birkaç soruyla olası nedenleri daraltalım.
Sinirlilik / öfke patlamaları hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
- 1. Adet Öncesi Sendrom (PMS)RutinAdetten önceki 1-2 haftada ortaya çıkan ve adet başlayınca geçen fiziksel ve duygusal belirtiler bütünüdür.
- 2. Karşıt Olma Karşı Gelme BozukluğuRutinÇocuğun en az altı aydır özellikle yetişkinlere karşı sürekli öfkeli, tartışmacı, karşı gelen ve kinci bir tutum sergilemesidir.
- 3. Aralıklı Patlayıcı Bozukluk (Öfke Kontrol Sorunu)Birkaç gün içindeDuruma göre orantısız, ani ve kontrol edilemeyen sözel veya fiziksel öfke patlamalarının tekrarlamasıyla giden bir dürtü kontrol bozukluğudur.
- 4. Yaygın Anksiyete BozukluğuRutinEn az altı ay boyunca günlerin çoğunda, çok sayıda farklı konuda kontrol edilmesi güç aşırı endişe ve buna eşlik eden bedensel gerginlikle giden bir kaygı bozukluğudur.
- 5. Sigara ve Nikotin BağımlılığıRutinSigara, puro, nargile veya elektronik sigara yoluyla alınan nikotine bağımlılık gelişmesi, bırakmakta zorlanılması ve kesildiğinde yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkmasıdır.
- 6. Uykusuzluk Bozukluğu (Kronik İnsomni)RutinUyumak için yeterli fırsat olmasına rağmen haftada en az üç gece, en az üç ay boyunca uykuya dalma, uykuyu sürdürme veya erken uyanma güçlüğü yaşanması ve bunun gündüz işlevlerini etkilemesidir.
- 7. İnternet ve Oyun BağımlılığıRutinÇevrim içi oyun, sosyal medya veya internet kullanımının kontrol edilemez hale gelerek okul, iş, uyku ve ilişkiler üzerinde ciddi olumsuz sonuçlara yol açmasıdır.
- 8. Adet Öncesi Disforik Bozukluk (PMDD)RutinAdetten önceki 1-2 haftada bariz çökkünlük, sinirlilik ve duygu dalgalanmalarının ortaya çıkıp adetle birlikte geçtiği ağır bir adet öncesi durumdur.
- 9. Lohusalık Hüznü (Baby Blues)RutinDoğumdan sonraki ilk günlerde başlayan, ağlamaklılık ve duygusal hassasiyetle giden, genellikle iki hafta içinde kendiliğinden geçen geçici bir durumdur.
- 10. Davranım BozukluğuBirkaç gün içindeÇocuk veya ergende başkalarının temel haklarını ve yaşına uygun toplumsal kuralları sürekli ihlal eden saldırganlık, yıkıcılık, hırsızlık ve kural ihlali davranışlarıdır.
- 11. Tükenmişlik Sendromu (Burnout)Rutinİş yerinde yönetilemeyen süregen stresin yol açtığı duygusal bitkinlik, işe karşı mesafelenme ve yetersizlik hissiyle tanımlanan bir durumdur.
- 12. Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)Birkaç gün içindeÖlüm tehdidi, ciddi yaralanma veya cinsel saldırı gibi bir travmatik olaydan sonra bir aydan uzun süren yeniden yaşama, kaçınma ve aşırı uyarılmışlık belirtileriyle giden bir durumdur.
- 13. Sınırda (Borderline) Kişilik BozukluğuBirkaç gün içindeDuygularda, ilişkilerde ve benlik algısında belirgin dengesizlik, terk edilme korkusu ve dürtüsellikle giden süregen bir örüntüdür.
- 14. Hipertiroidi (Tiroid Bezinin Fazla Çalışması)Birkaç gün içindeTiroid bezinin fazla hormon üretmesi sonucu metabolizmanın hızlandığı; çarpıntı, kilo kaybı, terleme ve sinirliliğe yol açan hastalıktır.
- 15. Doğum Sonrası Depresyon (Postpartum Depresyon)Birkaç gün içindeGebelik sırasında veya doğumdan sonraki haftalar-aylar içinde başlayan, iki haftadan uzun süren ve anneliği zorlaştıran depresyondur.
- 16. Alkol Bağımlılığı (Alkol Kullanım Bozukluğu)Birkaç gün içindeAlkol kullanımının kontrol edilememesi, olumsuz sonuçlarına rağmen sürdürülmesi ve bırakıldığında yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkmasıyla tanımlanan tedavi edilebilir bir hastalıktır.
- 17. MenopozRutinYumurtalık işlevlerinin azalmasıyla adetlerin kalıcı olarak kesilmesi ve buna eşlik eden sıcak basması, terleme, uyku ve duygu durum değişiklikleridir.
- 18. Bipolar Bozukluk Tip 1 (Manik Depresif Hastalık)24 saat içindeEn az bir hafta süren bariz coşku veya taşkınlık (mani) dönemleri ile sıklıkla depresyon dönemlerinin görüldüğü uzun süreli bir duygudurum bozukluğudur.
- 19. Yıkıcı Duygudurum Düzensizliği Bozukluğu (Çocukta Öfke Patlamaları)Birkaç gün içindeÇocuklarda yaşına uygun olmayan, haftada birkaç kez görülen şiddetli öfke patlamaları ve aralarda da süren sürekli sinirlilikle tanımlanan bir durumdur.
- 20. El-Ayak-Ağız HastalığıRutinEnterovirüslerin (tipik olarak koksaki virüsü) yol açtığı, ağızda ağrılı yaralar, el ayası ve ayak tabanında kabarcıklarla seyreden, çocuklarda sık görülen bir viral enfeksiyondur.
- 21. Uyum BozukluğuRutinBariz bir yaşam olayından sonraki üç ay içinde başlayan, beklenenden yoğun duygusal veya davranışsal tepkilerle giden geçici bir durumdur.
- 22. Kumar Bağımlılığı (Kumar Oynama Bozukluğu)Birkaç gün içindeKişisel, ailesel ve maddi zararlarına rağmen kontrol edilemeyen, tekrarlayıcı kumar ve bahis oynama davranışıdır.
- 23. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (Çocukta DEHB)RutinYaşına göre bariz dikkat sorunu, aşırı hareketlilik ve dürtüsellikle giden, 12 yaşından önce başlayan nörogelişimsel bir durumdur.
- 24. Graves Hastalığı (Basedow)Birkaç gün içindeBağışıklık sisteminin tiroid bezini aşırı uyararak hipertiroidiye yol açtığı ve gözlerde öne fırlamaya neden olabilen otoimmün hastalıktır.
- 25. Doğum Sonrası Tiroidit (Postpartum Tiroidit)Birkaç gün içindeDoğumdan sonraki ilk yıl içinde tiroid bezinin iltihaplanarak önce fazla, sonra az çalışabildiği geçici bir durumdur.
- 26. Bipolar Bozukluk Tip 2Birkaç gün içindeTekrarlayan depresyon dönemleri ile daha hafif coşku-taşkınlık dönemlerinin (hipomani) birlikte görüldüğü bir duygudurum bozukluğudur.
- 27. Akut Stres BozukluğuBirkaç gün içindeTravmatik bir olayın hemen ardından başlayan ve 3 gün ile 1 ay arasında süren yoğun yeniden yaşama, kaçınma, çözülme ve kaygı belirtileridir.
- 28. Antisosyal Kişilik BozukluğuBirkaç gün içindeBaşkalarının haklarını sürekli göz ardı etme ve ihlal etme, kurallara uymama, dürtüsellik ve pişmanlık duymama ile giden, 15 yaşından önce davranım sorunlarıyla başlayan bir kişilik örüntüsüdür.
- 29. Kawasaki Hastalığı24 saat içindeKüçük çocuklarda yüksek ateşle seyreden ve kalbi besleyen damarları etkileyebilen bir damar iltihabıdır. Erken tedavi kalp damarlarında kalıcı hasarı büyük ölçüde önler.
- 30. Kıl Kurdu (Oksiyür)RutinEnterobius vermicularis adlı küçük beyaz kurtların yol açtığı, en çok da geceleri artan makat kaşıntısıyla seyreden ve çocuklarda çok sık görülen bir bağırsak paraziti enfeksiyonudur.
- 31. Post-Konküsyon Sendromu (Sarsıntı Sonrası Sendrom)Birkaç gün içindeBeyin sarsıntısından sonra baş ağrısı, baş dönmesi, unutkanlık, uyku ve duygu durum sorunlarının haftalar-aylar boyunca devam etmesidir.
- 32. Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (Erişkin DEHB)RutinÇocuklukta başlayan dikkat eksikliği, dürtüsellik ve iç huzursuzluk belirtilerinin erişkinlikte de sürerek iş, ilişki ve günlük düzeni etkilemesidir.
- 33. Esrar (Kannabis) BağımlılığıBirkaç gün içindeEsrar veya sentetik kannabinoidlerin kontrolsüz ve sorun yaratacak şekilde kullanılması, bırakmakta zorlanılması ve yoksunluk belirtileri görülmesiyle giden bir bağımlılıktır.
- 34. Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu (Aşırı Mükemmeliyetçilik)RutinDüzen, mükemmeliyetçilik ve kontrolle aşırı uğraşma nedeniyle esneklik, verimlilik ve ilişkilerin zarar gördüğü, erişkinliğin başında başlayan uzun soluklu bir kişilik örüntüsüdür.
- 35. Reaktif HipoglisemiRutinYemekten 2-4 saat sonra, en çok da karbonhidratlı öğünlerin ardından kan şekerinin düşmesiyle titreme, terleme ve halsizlik yaşanmasıdır.
- 36. HerpanjinaRutinKoksaki virüslerinin yol açtığı, ani yüksek ateş ve boğazın arka kısmında küçük kabarcık ve yaralarla seyreden bir çocukluk çağı enfeksiyonudur.
- 37. İlaç Aşırı Kullanım Baş AğrısıBirkaç gün içindeMigren veya gerilim tipi baş ağrısı olan insanlarda ağrı kesicilerin çok sık kullanılması sonucu baş ağrısının neredeyse her gün hale gelmesidir.
- 38. Alzheimer HastalığıBirkaç gün içindeBeyin hücrelerinin yavaş yavaş kaybıyla önce yakın hafızanın, ardından düşünme, dil ve günlük hayat becerilerinin bozulduğu en sık bunama nedenidir.
- 39. Otizm Spektrum BozukluğuBirkaç gün içindeSosyal iletişim ve etkileşimde süregen farklılıklar ile sınırlı ilgi alanları ve tekrarlayıcı davranışlarla tanımlanan, erken çocuklukta başlayan nörogelişimsel bir durumdur.
- 40. Narsisistik Kişilik BozukluğuRutinBüyüklük duygusu, sürekli beğenilme ihtiyacı ve başkalarının duygularını anlamakta güçlükle giden, genç erişkinlikte başlayan uzun süreli bir kişilik örüntüsüdür.
Sık sorulan sorular
Sinirlilik / öfke patlamaları neden olur?
Sinirlilik / öfke patlamaları; Adet Öncesi Sendrom (PMS), Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu, Aralıklı Patlayıcı Bozukluk (Öfke Kontrol Sorunu), Yaygın Anksiyete Bozukluğu, Sigara ve Nikotin Bağımlılığı, Uykusuzluk Bozukluğu (Kronik İnsomni) gibi durumlarla ilişkili olabilir. Kesin neden ancak muayene ile anlaşılır.
Sinirlilik / öfke patlamaları için hangi doktora gidilir?
İlk değerlendirme için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Şikayetin özelliğine göre Ruh Sağlığı ve Hastalıkları (Psikiyatri), Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı, Kadın Hastalıkları ve Doğum, Endokrinoloji ve Metabolizma bölümleri ilgilenir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112'yi arayın.