Aşırı kaygı ve endişe: Olası Nedenleri ve Ne Zaman Doktora Gidilmeli
Aşırı kaygı ve endişe şikayeti tek başına bir hastalık değil, altta yatan bir durumun işaretidir. Olası nedenleri ve başvurmanız gereken branşları aşağıda bulabilirsiniz.
Diğer ifadeler: anksiyete, endişe, sürekli kuruntu
Aşırı kaygı ve endişe şikayetiniz mi var?
Testi bu şikayetle başlatın; birkaç soruyla olası nedenleri daraltalım.
Aşırı kaygı ve endişe hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
- 1. Yaygın Anksiyete BozukluğuRutinEn az altı ay boyunca günlerin çoğunda, çok sayıda farklı konuda kontrol edilmesi güç aşırı endişe ve buna eşlik eden bedensel gerginlikle giden bir kaygı bozukluğudur.
- 2. Özgül Fobi (Belirli Bir Şeyden Aşırı Korku)RutinBelirli bir nesne veya duruma (yükseklik, hayvan, kan, iğne, kapalı alan, uçak gibi) karşı gerçek tehlikeyle orantısız yoğun korku ve kaçınmadır.
- 3. Ayrılık Kaygısı BozukluğuRutinBağlanılan kişilerden (tipik olarak anne-baba) ayrılma durumunda gelişim dönemine uygun olmayan aşırı kaygı ve kaçınma ile giden bir durumdur.
- 4. Sosyal Anksiyete Bozukluğu (Sosyal Fobi)RutinBaşkaları tarafından olumsuz değerlendirilme, utanma veya küçük düşme korkusuyla sosyal ortamlardan yoğun kaygı duyma ve kaçınma durumudur.
- 5. Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)Birkaç gün içindeÖlüm tehdidi, ciddi yaralanma veya cinsel saldırı gibi bir travmatik olaydan sonra bir aydan uzun süren yeniden yaşama, kaçınma ve aşırı uyarılmışlık belirtileriyle giden bir durumdur.
- 6. Hiperventilasyon SendromuRutinKaygı veya stres sırasında gereğinden hızlı ve derin nefes alınması sonucu karbondioksitin düşmesiyle ortaya çıkan nefes alamama hissi, uyuşma ve baş dönmesidir.
- 7. Panik Bozukluk (Panik Atak)Birkaç gün içindeBeklenmedik anda gelen, dakikalar içinde zirveye ulaşan yoğun korku atakları ve yeni atak geçirme endişesiyle tanımlanan bir kaygı bozukluğudur.
- 8. Somatik Belirti BozukluğuRutinSıkıntı veren bedensel belirtilerle birlikte bu belirtilere yönelik aşırı düşünce, kaygı ve davranışların günlük yaşamı etkilediği bir durumdur.
- 9. Agorafobi (Kalabalık ve Açık Alan Korkusu)RutinKaçmanın zor veya yardım almanın güç olabileceği yerlerde bulunmaktan yoğun korku duyma ve bu yerlerden kaçınmayla giden bir kaygı bozukluğudur.
- 10. Hastalık Kaygısı Bozukluğu (Hipokondri)RutinCiddi bir hastalığa yakalanmış olma ya da yakalanacağı düşüncesiyle aşırı uğraşma ve belirgin bedensel belirti olmadan da yoğun sağlık kaygısı yaşamadır.
- 11. Doğum Sonrası Depresyon (Postpartum Depresyon)Birkaç gün içindeGebelik sırasında veya doğumdan sonraki haftalar-aylar içinde başlayan, iki haftadan uzun süren ve anneliği zorlaştıran depresyondur.
- 12. Uyum BozukluğuRutinBariz bir yaşam olayından sonraki üç ay içinde başlayan, beklenenden yoğun duygusal veya davranışsal tepkilerle giden geçici bir durumdur.
- 13. Lohusalık Hüznü (Baby Blues)RutinDoğumdan sonraki ilk günlerde başlayan, ağlamaklılık ve duygusal hassasiyetle giden, genellikle iki hafta içinde kendiliğinden geçen geçici bir durumdur.
- 14. Uykusuzluk Bozukluğu (Kronik İnsomni)RutinUyumak için yeterli fırsat olmasına rağmen haftada en az üç gece, en az üç ay boyunca uykuya dalma, uykuyu sürdürme veya erken uyanma güçlüğü yaşanması ve bunun gündüz işlevlerini etkilemesidir.
- 15. Erken Boşalma (Prematür Ejakülasyon)RutinBoşalmanın kişinin ve partnerinin istediğinden çok daha kısa süre içinde, çoğu zaman birleşmeden sonraki 1-2 dakika içinde ve kontrol edilemeden gerçekleşmesidir.
- 16. Akut Stres BozukluğuBirkaç gün içindeTravmatik bir olayın hemen ardından başlayan ve 3 gün ile 1 ay arasında süren yoğun yeniden yaşama, kaçınma, çözülme ve kaygı belirtileridir.
- 17. Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)Rutinİstenmeden zihne gelen, rahatsızlık veren düşünceler (obsesyonlar) ve bu kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı davranışlar (kompulsiyonlar) ile giden bir bozukluktur.
- 18. Beden Algısı Bozukluğu (Beden Dismorfik Bozukluk)Birkaç gün içindeBaşkalarının fark etmediği veya çok küçük gördüğü görünüş kusurlarıyla aşırı uğraşma ve bu sebeple tekrarlayıcı davranışlar sergileme durumudur.
- 19. Kaçıngan (Çekingen) Kişilik BozukluğuRutinYetersizlik duygusu, eleştiri ve reddedilmeye aşırı duyarlılık sebebiyle sosyal ilişkilerden yaygın ve süregen biçimde kaçınma örüntüsüdür.
- 20. Kas Seğirmesi (Benign Fasikülasyon Sendromu)RutinVücudun çeşitli kaslarında, bilhassa baldır, uyluk ve kollarda, güç kaybı olmadan tekrarlayan zararsız kas seğirmeleridir.
- 21. Sigara ve Nikotin BağımlılığıRutinSigara, puro, nargile veya elektronik sigara yoluyla alınan nikotine bağımlılık gelişmesi, bırakmakta zorlanılması ve kesildiğinde yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkmasıdır.
- 22. Huzursuz Bağırsak Sendromu (İBS)RutinBağırsakta yapısal hasar olmadan tekrarlayan karın ağrısı, şişkinlik ve ishal-kabızlık ataklarıyla seyreden çok yaygın bir durumdur.
- 23. VajinismusRutinVajina girişindeki kasların istemsiz kasılması sebebiyle cinsel birleşmenin, tampon kullanımının veya muayenenin çok zor ya da imkânsız olmasıdır.
- 24. Sertleşme Sorunu (Erektil Disfonksiyon)RutinTatmin edici bir cinsel ilişki için yeterli sertleşmenin sağlanamaması veya sürdürülememesidir; çoğunlukla damar sağlığıyla ilişkilidir.
- 25. Beyaz Önlük Hipertansiyonu (Doktor Görünce Yükselen Tansiyon)RutinMuayenehanede veya hastanede ölçülen tansiyonun yüksek, evde ve günlük yaşamda ölçülen değerlerin ise normal olmasıdır.
- 26. Adet Öncesi Disforik Bozukluk (PMDD)RutinAdetten önceki 1-2 haftada bariz çökkünlük, sinirlilik ve duygu dalgalanmalarının ortaya çıkıp adetle birlikte geçtiği ağır bir adet öncesi durumdur.
- 27. Uyku Felci (Karabasan)RutinUykuya dalarken veya uyanırken bilinç açıkken birkaç saniye ile birkaç dakika boyunca hareket edememe ve konuşamama durumudur; halk arasında karabasan şeklinde bilinir.
- 28. Alkol Bağımlılığı (Alkol Kullanım Bozukluğu)Birkaç gün içindeAlkol kullanımının kontrol edilememesi, olumsuz sonuçlarına rağmen sürdürülmesi ve bırakıldığında yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkmasıyla tanımlanan tedavi edilebilir bir hastalıktır.
- 29. Adet Öncesi Sendrom (PMS)RutinAdetten önceki 1-2 haftada ortaya çıkan ve adet başlayınca geçen fiziksel ve duygusal belirtiler bütünüdür.
- 30. Düşük Tehdidi24 saat içindeGebeliğin ilk 20 haftasında rahim ağzı kapalıyken vajinal kanama olmasıdır; gebeliklerin çoğu sağlıklı devam eder.
- 31. Kronik Baş Dönmesi (PPPD - Sürekli Postural Algısal Baş Dönmesi)RutinBir baş dönmesi atağı veya stresli olay sonrasında başlayan, 3 aydan uzun süren, ayakta ve hareketli ortamlarda artan sürekli sallanma-dengesizlik hissidir.
- 32. Sınırda (Borderline) Kişilik BozukluğuBirkaç gün içindeDuygularda, ilişkilerde ve benlik algısında belirgin dengesizlik, terk edilme korkusu ve dürtüsellikle giden süregen bir örüntüdür.
- 33. Kabus BozukluğuRutinAyrıntılı hatırlanan, yoğun korku veya sıkıntı içeren rüyaların tekrar tekrar kişiyi uyandırması ve bunun gündüz işlevlerini etkilemesidir.
- 34. Hipertiroidi (Tiroid Bezinin Fazla Çalışması)Birkaç gün içindeTiroid bezinin fazla hormon üretmesi sonucu metabolizmanın hızlandığı; çarpıntı, kilo kaybı, terleme ve sinirliliğe yol açan hastalıktır.
- 35. FibromiyaljiRutinVücudun çok sayıda bölgesinde 3 aydan uzun süren yaygın ağrı, yorgunluk, uyku bozukluğu ve odaklanma güçlüğü ile seyreden kronik ağrı sendromudur.
- 36. Kronik Prostatit (Kronik Pelvik Ağrı Sendromu)RutinErkeklerde en az 3 ay süren, kasık, perine, testis veya penis ağrısı ile idrar ve cinsel yakınmalarla seyreden kronik bir durumdur.
- 37. Kumar Bağımlılığı (Kumar Oynama Bozukluğu)Birkaç gün içindeKişisel, ailesel ve maddi zararlarına rağmen kontrol edilemeyen, tekrarlayıcı kumar ve bahis oynama davranışıdır.
- 38. Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu (Aşırı Mükemmeliyetçilik)RutinDüzen, mükemmeliyetçilik ve kontrolle aşırı uğraşma nedeniyle esneklik, verimlilik ve ilişkilerin zarar gördüğü, erişkinliğin başında başlayan uzun soluklu bir kişilik örüntüsüdür.
- 39. Akut İdrar Tutulması (İdrar Yapamama)HemenMesane dolu olduğu halde aniden hiç idrar yapılamamasıdır; çok ağrılıdır ve sonda ile acil boşaltma gerektirir.
- 40. Ekstrasistol (Kalp Teklemesi)RutinKalbin normal ritmi arasına giren erken vurulardır; teklemek, atlamak veya boşluğa düşme hissi olarak algılanır ve genellikle zararsızdır.
Sık sorulan sorular
Aşırı kaygı ve endişe neden olur?
Aşırı kaygı ve endişe; Yaygın Anksiyete Bozukluğu, Özgül Fobi (Belirli Bir Şeyden Aşırı Korku), Ayrılık Kaygısı Bozukluğu, Sosyal Anksiyete Bozukluğu (Sosyal Fobi), Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB), Hiperventilasyon Sendromu gibi durumlarla ilişkili olabilir. Kesin neden ancak muayene ile anlaşılır.
Aşırı kaygı ve endişe için hangi doktora gidilir?
İlk değerlendirme için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Şikayetin özelliğine göre Ruh Sağlığı ve Hastalıkları (Psikiyatri), Kadın Hastalıkları ve Doğum, Üroloji, Nöroloji bölümleri ilgilenir.
Aşırı kaygı ve endişe ne zaman acildir?
Akut İdrar Tutulması (İdrar Yapamama) gibi acil durumlar akla geliyorsa, özellikle şikayet aniden ve şiddetli başladıysa 112'yi arayın.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurun. Acil durumlarda 112'yi arayın.